Review analysis on phytochemical study of Heracleum L. - Ts, Nomuun; G, Odontuya (Bulletin of the Institute of Chemistry and Chemical Technology, 2020)
Heracleum L. genus are used in traditional medicine area for the treatment of many disorders such as dissolving gallstones, kidney disease, gynecopathy, adenitis, anthrax, and stopping haemorrhage. The phytochemical studies of Heracleum L. genus have been started since the 1982s and currently 111 natural compounds isolated from 23 plant species. These includes coumarin - 71 (64%), flavonoid - 14 (12.6%), iridoid - 2 (1.8%), lignan - 3(2.7%), lipid - 7 (6.3%), polyacetylene - 3 (2.7%), phenylpropanoid - 1 (0.9%), and other class of compounds - 10 (9%). From these, 28 new natural compounds belonging to coumarins, iridoids and phenylpropanoid have been isolated and their molecular structures were elucidated. This genus is rich of coumarin compounds by phytochemical study. There are two specific Heracleum species, namely H.sibiricum L., and H.dissectum Ldb. that grow in Mongolia, although their phytochemistry and biological activity studies have not been performed yet. Балдарганы (Heracleum L.) төрлийн ургамлуудын химийн бүрэлдэхүүний судалгааны тойм Хураангуй: Балдарганы төрлийн ургамлуудыг олон төрлийн өвчнийг анагаахад тустай хэмээн уламжлалт анагаах ухаанд цөсний чулууг задлах, бөөрний өвчин, эмэгтэйчүүдийн өвчин, булчирхайн үрэвсэл, боом, хатиг анагаах, цус алдалтыг зогсооход хэрэглэдэг. Балдарганы төрлийн ургамлуудын химийн бүрэлдэхүүн, найрлагыг 1982 оноос судалж эхэлсэн бөгөөд одоогоор 23-н зүйл ургамлаас 111 хоёрдогч метаболитыг ялгасан ба эдгээр нь кумарин - 71 (64%), флавоноид - 14 (12.6%), иридоид - 2 (1.8%), лигнан - 3 (2.7%), липид - 7 (6.3%), фенилпропаноид - 1 (0.9%), полиацетилен - 3 (2.7%) болон бусад ангиллын нэгдлүүд - 10 (9%) юм. Эдгээрээс фенолт нэгдлийн ангиллын кумарин, фенилпропаноид, терпеноидын ангиллын иридоид зэрэг 28-н байгалийн шинэ нэгдлийг ялгаж бүтэц байгууламжийг тогтоожээ. Химийн судалгааны дүнд энэ төрлийн ургамалд кумарин зонхилон агуулагддаг байна. Манай оронд Балдарганы төрлийн ургамлуудаас Цуулбар балдаргана, Сибирь балдаргана гэсэн 2 зүйл ургадаг бөгөөд тэдгээрийн фитохими, биологийн идэвхийн судалгаа төдийлөн сайн хийгдээгүй байна. Түлхүүр үг: Балдаргана, кумарин, флавоноид, иридоид, фенилпропаноид