Published by the Botanic Garden and Research Institute, Mongolian Academy of Sciences. Abstracting and indexing in Google Scholar, Dimensions, and EBSCO Discovery service
Botanic Garden and Research Institute, Mongolian Academy of Sciences
The authors grant the Mongolian Journal of Botany a license to publish the article and identify itself as the original publisher. Articles in the Mongolian Journal of Botany are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY. This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
Copyright (c) 2024 Tuvshintogtokh Ideree https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Taxonomy of the genus eragrostis (Eragrostis wolf.) in Mongolia
Annual plants in the vegetation cover of desert steppe and desert zones play a significant role, and one of these is the genus Eragrostis. To address the taxonomic issues of this genus, a total of 147 herbarium sheets stored in the Plant Collection (UBA) and digital herbarium database of the Botanic Garden and Research Institute of the Academy of Sciences were utilized. In Mongolia, the placement of glands on vegetative and reproductive organs, the location of hairs on reproductive organs, the shape and size of spikelets, the number of flowers, and the shape and size of the lower glume are stable traits for species identification within the genus Eragrostis (Eragrostis Wolf). Based on these characteristics, four species of Eragrostis are identified as growing in Mongolia: Eragrostis minor Host., Eragrostis pilosa (L.) Beauv., Eragrostis amurensis Probat., and Eragrostis cilianensis (All.) Vignolo ex Janch. These species are distinguished by gland placement and shape along the leaf margins and lower surface, the number of flowers, the shape of spikelets, and the hairs at the joints of the awns. A species identification key was developed based on these traits. Eragrostis amurensis, which was not previously recorded in earlier literature, was found in the Khuvsgul, Khentii, Mongolian Dauria, Mongolian Altai, Central Khalkha, Eastern Mongolia, Olon Nuur, and Dornogovi regions. Meanwhile, Eragrostis minor was newly recorded in the meadow steppe of the Khentii Mountain region, and Eragrostis pilosa was newly documented in the desert steppe of Khovd region. Монгол орны хургалжийн (Eragrostis Wolf.) төрлийн ангилалзүй Хураангуй. Цөлийн хээр, цөлийн бүсийн ургамлан нөмрөгт нэг наст ургамлууд чухал ач холбогдтой бөгөөд эдгээрийн нэг нь Хургалжийн төрөл болно. Тус төрлийн ангилалзүйн асуудлыг шийдэхийн тулд Шинжлэх Ухааны Академийн Ботаникийн цэцэрлэгт хүрээлэнгийн Ургамлын сан (UBA) болон цахим гербарийн санд хадгалагдаж буй нийт 147 хуудас цуглуулгыг ашигласан. Монгол оронд тархан ургаж байгаа Хургалжийн (Eragrostis Wolf) төрлийн ургамалд ургал болон үржлийн эрхтэн дээрх булчирхайны байрлал, үржлийн эрхтэн дээрх үслэгийн байрлал, түрүүхэйн хэлбэр, хэмжээ, цэцгийн тоо, цэцгийн доод хайрсны хэлбэр, хэмжээ нь нэлээд тогтвортой шинж тэмдэг болно. Эдгээр шинж тэмдгийг харгалзан манай оронд Хургалжийн (Eragrostis Wolf) төрлийн Eragrostis minor Host., Eragrostis pilosa (L) Beauv., Eragrostis amurensis Probat., Eragrostis cilianensis (All.) Vignolo ex Janch гэсэн дөрвөн зүйл тархан ургана. Дээрх зүйлүүд нь навчны ирмэг дагуу болон доод гадаргуун дээрх булчирхай, түүний хэлбэр, байрлал, цэцгийн тоо, түрүүхэй, залааны үений үслэгээр өөр хоорондоо ялгарах бөгөөд үүн дээр тулгуурлан зүйл таних түлхүүрийг бичсэн. Eragrostis amurensis нь өмнөх бүртгэл бичгүүдэд огт тусгагдаагүй, бидний судалгаагаар тус зүйлийг Хөвсгөл, Хэнтий, Монгол Дагуур, Монгол -Алтай, Дундад Халх, Дорнод Монгол, Олон нуур, Дорноговийн тойргуудад, харин Eragrostis minor Хянганы уулын нугат хээрийн тойрогт, Eragrostis pilosa зүйлийг Ховдын цөлжсөн хээрийн тойрогт нэмэн бүртгэж байна. Түлхүүр үг: Хургалжийн төрөл, зүйлийн тоо, цэгэн тархалт
Copyright (c) 2024 Bolor Byantogtokh, Saruul Nyamdorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Effects of air pollution on ascorbic acid content in the leaves of some woody plants
The urban environment poses significant stress and pollution challenges for plants. To assess how plants tolerate these conditions, various physiological and biochemical indicators, including antioxidant compounds like ascorbic acid, are examined. In this study, we investigated the impact of environmental pollution on the ascorbic acid content of plants in such environments.We compared the levels of ascorbic acid in the leaves of 9 species (Larix sibirica Ldb., Padus asiatica Kom., Picea obovata Ldb., Spiraea media F. Schmidt., Armeniaca sibirica Lam., Rosa acicularis Lindl., Salix tenufolia L., Potentilla fruticosa L., Ulmus pumila L.) of woody plants growing in polluted areas along the highway of Ulaanbaatar city and the Shar Khooloin am in Gachuurt area where environment is unpolluted. Minimal changes in ascorbic acid content were observed in L.sibirica and P.obovata species between polluted and unpolluted environments, contrasting with significant variations in U.pumila. Furthermore, the analysis across all 9 woody plant species indicated distinct differences in ascorbic acid content in response to environmental conditions (t (124)=3.5; P<0.001). These results strongly support the notion that environmental pollution impacts ascorbic acid levels in plants. Зарим модлог ургамлын навчны аскорбины хүчлийн агууламжид агаарын бохирдлын үзүүлэх нөлөө Хураангуй. Хот суурин газрын орчин нь ургамлын хувьд орчны бохирдол, стрессийн нөхцөл болдог. Эдгээрийг ургамал хэрхэн тэсвэрлэж байгааг физиологи, биохимийн хэд хэдэн үзүүлэлтээр үнэлдэг ба үүнд антиоксидант олон нэгдлийг ашигладагийн нэг нь аскорбины хүчил юм. Бид тухайн орчинд ургах ургамлын аскорбины хүчлийн агууламжинд орчны бохирдлын үзүүлэх нөлөөллийг тогтоох зорилгоор энэхүү судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэсэн. Үүний тулд Улаанбаатар хотын авто зам дагуух бохирдолтой орчин болон Гачууртын Шар хоолойн ам буюу бохирдолгүй орчинд ургах 9 зүйл (Larix sibirica Ldb., Padus asiatica Kom., Picea obovata Ldb., Spiraea media F. Schmidt., Armeniaca sibirica Lam., Rosa acicularis Lindl., Salix Schwerinii E.Wolf., Potentilla fruticosa L., Ulmus pumila L.) модлог ургамлын навчны аскорбины хүчлийн агууламжийг харьцуулан тодорхойллоо. Бохирдолтой болон бохирдолгүй орчинд ургах ургамлын аскорбины хүчлийн агууламжийн өөрчлөлт L. sibirica, P. obovata зүйлүүдэд бага байсан бол U. pumila-д өөрчлөлт их байхаас гадна судалгаанд хамрагдсан 9 зүйл модлог ургамлын хувьд аскорбины хүчлийн агууламж эдгээр орчинд ялгаатай (p<0.001) байгаа тул орчны бохирдол аскорбины хүчлийн агууламжид нөлөөлж байна гэж үзлээ. Түлхүүр үг: Аскорбины хүчил, навч, агаарын бохирдол
Copyright (c) 2024 Khishigdelger Otgonbayar, Jambalsuren Bayarmaa, Shagjjab Oyungerel, Tumur Semjid https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Effect of mechanical scarification on seed germination of Rosa baitagensis Kamelin & Gubanov
As a result of climate change and land degradation, the quality of seeds and resources of natural plants is decreasing year by year, and their distribution area is shrinking. Seed germination is one of the important stages in the life cycle of plants, and the development of methods and technologies to increase the intensity of germination is crucial for the protection of plant diversity and genetic resources. Baitag rose (Rosa baitagensis Kamelin & Gubanov), a native plant of our country, grows in a limited area in the Dzungar Gobi District. We aimed to test the effect of physical factors, or mechanical damage, on increasing the seed germination of this species. After 14 days of incubation in sterile WPM (woody plant medium), the species showed an increase in germination percentage compared to the control, but it was not statistically significant (p=0.698). We continued the experiment, and after 28 days of incubation in the medium, when the seeds were damaged, germination increased threefold, and the intensity of germination was statistically significant (p<0.05). Effects of air pollution on ascorbic acid content in the leaves of some woody plants Хураангуй. Уур амьсгалын өөрчлөлт, газрын доройтлоос үүдэлтэйгээр хөрсний үржил шим муудаж, хур тунадас багасаж байгаа зэрэг шалтгааны улмаас байгалийн ургамлын үрийн чанар, нөөц жил ирэх тусам багасаж байгаа төдийгүй тархац нутаг нь хумигдаж байна. Үрийн соёололт бол ургамлын амьдралын эргэлтийн нэг чухал үе шат бөгөөд түүний соёололтын эрчмийг нэмэгдүүлэх арга, технологийг бий болгох нь ургамлын олон янз байдал, генетик нөөцийг хамгаалах асуудалд маш чухал юм. Манай орны унаган ургамал Байтаг сарнай (Rosa baitagensis Kamelin & Gubanov) нь ургамал газарзүйн Зүүнгарын говийн тойрогт тодорхой хязгаарлагдмал цэгт тархан ургадаг. Бид уг зүйл ургамлын үрийн соёололтыг нэмэгдүүлэхэд физикийн хүчин зүйл буюу механик сорвижуулалтын нөлөөг үзэхийг зорьсон. Энэхүү зорилгынхоо хүрээнд уг зүйл сарнайн үрийг ариутган WPM (woody plant medium) орчинд 14 хоног өсгөвөрлөсний дараа гэмтээж үргэлжлүүлэн өсгөвөрлөн хяналтын хувилбартай харьцуулахад соёололтын хувь нэмэгдсэн хэдий ч статистикийн хувьд ялгаагүй байв (p=0.698) статистикийн хувьд ялгаагүй байв. Бид туршилтыг үргэлжлүүлэн 14 болон 28 хоног тэжээлт орчинд өсгөвөрлөсний дараа үрийг гэмтээхэд соёололт 3 дахин нэмэгдэж, соёололтын эрчим нь статистикийн хувьд ялгаатай байв (p<0.05). Түлхүүр үг: Байтаг сарнай, механик гэмтэл WPM
Copyright (c) 2024 Uyanzul Ulziibayar, Khishigsuren Uuganbaatar, Byamba-Yondon Gurbazar, Usukhjargal Dalaikhuu https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Affectst of biotic and abiotic factors on some secondary metabolites in the root of Glycyrrhiza uralensis Fisch.
We aimed to examine the secondary metabolites in the root of G. uralensis from Eastern Mongolia and to see relationships between the content of these compounds depending on various factors such as region of plant growth, soil mechanic components, plant ontogenesis development stage, and whether it was cultivated or in the wild. G. uralensis root was collected from a total 9 soums of Dornod, Khentii, and Sukhbaatar provinces within 6 different ontogenesis stages. The contents of triterpene saponin (glycyrrhizin), and polysaccharide were determined by UV spectrometry using standard substances (Astragaloside IV, Glucose). The result of the research showed that the content of tritertenic saponins and polysaccharides in the root of G.uralensis were different depending on the stage of ontogenesis development as well as geographical location (p<0.05). On the other hand, we have found that the soil mechanic component doesn’t have an influence on these contents of G.uralensis root (p>0.05). One of the interesting results of the study is that the total saponin (glycyrrhizin) was different (p<0.05) within natural and cultivated samples, and the difference in the growing environment its statistically approved. In addition, when examining the relationship, it was found that triterpene saponin content of the G. uralensis root was negative related to the moisture content and positively related to the ash content (p<0.05), and the polysaccharide content was negative related to the ash content (p<0.05). These finding suggests that the concentration of these secondary metabolites in the root of G.uralensis can vary significantly depending on the ontogenesis development stage. Understanding how ontogenesis development influences the production of saponins and polysaccharides in this medicinal plant is crucial for optimizing its cultivation and harvesting practices for maximum yield and quality. Further research is needed to explore the specific mechanisms underlying this ontogenetic regulation of secondary metabolites in G. uralensis. Урал чихэр өвсний (Glycyrrhiza uralensis Fisch.) үндсэн дэх зарим хоёрдогч метаболитын агууламжид биотик болон абиотик хүчин зүйлсийн нөлөө Хураангуй. Бид Дорнод Монголын нутагт тархан ургаж буй Урал чихэр өвс (Glycyrrhiza uralensis Fisch.)-ний үндсэнд агуулагдах гол хоёрдогч метаболит (биологийн идэвхт нэгдэл)-ын агууламжид биотик хүчин зүйл (ургамлын онтогенез хөгжлийн үе шат), абиотик хүчин зүйлс (тухайн ургамлын ургаж буй газарзүйн байршил, хөрсний механик бүтэц, байгалийн болон таримал) хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлохын зэрэгцээ тухайн нэгдлүүдийн хоорондын хамаарлыг тогтоох зорилготой. Урал чихэр өвсний үндсийг Дорнод, Хэнтий, Сүхбаатар аймгийн нийт 9 цэгээс онтогенез хөгжлийн үе шатаар ялган авч, түүнд агуулагдах, тритерпент сапонин (глицирризин), полисахарын агууламжийг харьцуулан UV спектрометрийн аргаар стандарт бодис (Аstraglaside IV, Glucose)-ыг ашиглан тодорхойлсон ба чийг, үнслэгийг жингийн аргаар тогтоосон. Судалгааны үр дүнд онтогенез хөгжлийн үе шат буюу наснаас хамаарч Урал чихэр өвсний үндсэн дэх тритертент сапонин, полисахарын агууламж нь харилцан адилгүй ялгаатай байна (p<0.05). Газарзүйн байршил нь Урал чихэр өвсний үндсэнд агуулагдах тритертент сапонин (глицирризин), полисахарын агууламжид нөлөөлж (p<0.05) байгаа ба харин хөрсний механик бүтэц нь Урал чихэр өвсний үндсэн дэх тритертент сапонин, полисахарын агууламжид тодорхой нөлөө үзүүлэхгүй байгааг тогтоосон. Мөн нийлбэр сапонин (глицирризин) нь байгалийн ба таримал дээжид ялгаатай (p<0.05) буюу ба ургаж буй орчны хувьд ялгаа байгааг статистик судалгааны үр дүнгээр бататгав. Түүнчлэн хамаарлыг шалгахад Урал чихэр өвсний тритерпент сапонины агууламж нь чийгийн агууламжтай урвуу, үнслэгийн агууламжтай эерэг хамааралтай (p<0.05), полисахарын агууламж нь үнслэгийн агууламжтай урвуу хамааралтай байна (p<0.05). Урал чихэр өвсний үндсэд агуулагдах гол хоёрдогч метаболит болох нийлбэр сапонин, полисахарын агууламжид онтогенез хөгжлийн үе шат буюу нас абиотик хүчин зүйлс (тухайн ургамлын ургаж буй газарзүйн байршил, хөрсний механик бүтэц, байгалийн болон таримал)-ээс илүү нөлөө үзүүлдгийг бид тогтоолоо. Түлхүүр үгс: Нийлбэр сапонин, полисахар, хөрсний механик бүтэц, онтогенезийн үе шат
Copyright (c) 2024 Batzaya Gachmaa, Battseren Tsambaa, Mandakh Bayart, Tuvshintogtokh Indree, Azzaya Jukov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Allometric equation for estimating the aboveground biomass of Gentiana algida, Gentiana macrophylla in Mongolia
The traditional method of calculating plant biomass involves harvesting plant yields and measuring the weight difference between wet and dry samples. However, this method can have negative consequences for rare and extremely rare species of plants. Therefore, we are studying the method of calculating biomass using measurements such as the diameter, height and cover of plant bases. In the Khangai and Khentii provinces of Mongolia, the necessary data was collected and processed within the framework of creating an allometric formula for calculating the above-ground biomass of 2 species of the genus Gentiana (Gentiana algida, Gentiana macrophylla). These include: measuring the basal length and width of 2 species of plants, the total height, and above-ground biomass. An allometric formula for calculating above-ground biomass using collected data was developed. This method has the potential to supplant clengurrent methods, as the complete removal aboveground biomass through cutting. According to the research results, out of the total 16 allometric equations used to calculate the biomass of two species of Gentiana algida species, R2 was 0.634 equation Ỳ = 0.341+0.001*(D^2)*H. Comparing RMSE and AIC, the following equation lnỲ= -3.768+1.229*ln(D)+0.482*ln(H) showed a high statistical fit. But for Gentiana macrophylla species, the allometric equation lnỲ= -4.152+1.014*ln(D)+0.707*(H) showed the best relationship for predicting aboveground biomass. From these allometric equations, it can be seen that plant height (H) and diameter of the base (D) are the most relevant parameters for the above ground biomass of the sedge species, and with the help of repeated measurements of these parameters, it is possible to determine the biomass of the individual Өлчир дэгд (Gentiana algida), томнавчит дэгд (Gentiana macrophylla)-ийн биомассыг аллометрийн тэгшитгэлээр тооцох Хураангуй. Ургамлын биомассыг тооцоолох уламжлалт арга нь ургамлын газрын гадарга дээрх хэсгийг хайчилж, хатааж жинлэх юм. Энэ арга нь нэн ховор, ховор зүйл ургамлуудын нөөцийг хомсдуулах бөгөөд мөн эдийн засгийн сөрөг нөлөөтэй. Монгол орны зарим зүйл мод болон сөөг ургамлын биомассыг тооцох аллометрийн тэгшитгэлүүд зохиогдсон боловч өвслөг ургамал дээр хараахан зохиогдоогүй байна. Тиймээс бид Дэгдийн төрлийн хоёр зүйл (Gentiana algida- Өлчир дэгд, Gentiana macrophylla-Томнавчит дэгд) ургамлын газрын дээрх биомассыг тооцоолох аллометрийн тэгшитгэл зохиох зорилгоор Монгол орны Хангай болон Хэнтийн ургамал-газарзүйн тойргоос нийт хоёр зүйлийн 218 бодьгалын суурийн урт, суурийн өргөн, өндөр, газрын дээрх биомасс зэрэг өгөгдлүүдийг цуглуулж, боловсруулалт хийн, газрын дээрх биомасс тооцоолох хамгийн тохиромжтой аллометрийн тэгшитгэлийг гаргав. Судалгааны үр дүнгээс харахад Дэгдийн төрлийн хоёр зүйл ургамлын биомасс тооцоолоход ашигласан нийт 16 аллометрийн тэгшитгэлээс Gentiana algida зүйлийн хувьд R2 хамгийн их 0.634 тэгшитгэл Ỳ= 0.341+0.001*(D^2)*H байсан. RMSE болон AIC-ийг харьцуулан бодоход дараах тэгшитгэл lnỲ=-3.768+1.229*ln(D)+0.482*ln(H) статистикийн хувьд өндөр нийцтэй байв. Харин Gentiana macrophylla зүйлийн хувьд lnỲ=-4.152+1.014*ln(D)+0.707*(H) гэсэн аллометрийн тэгшитгэл газрын дээрх биомассыг урьдчилан таамаглах хамаарлыг хамгийн сайн үзүүлсэн. Эдгээр аллометрийн тэгшитгэлээс харахад дэгдийн төрлийн газрын дээд биомассд хамгийн өндөр хамааралтай үзүүлэлтүүд нь ургамлын өндөр (H) болон суурийн диаметр (D) байгаа ба эдгээр үзүүлэлтүүдийн олон давталттай хэмжилтийн тусламжтайгаар тухайн бодгалийн биомассыг тогтоох боломжтой байна. Түлхүүр үг: Өлчир дэгд, Томнавчит дэгд, газрын дээрх биомасс, аллометрийн тэгшитгэл
Copyright (c) 2024 Altangerel Sukhbat, Indree Tuvshintogtokh, Tsambaa Battseren https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The effects of climate and livestock grazing on number of individuals of Allium polyrhizum Turcz., an edificator of the desert steppe
Grasslands ecosystem provides a habitat for a variety of life forms, but the ecosystem continues to deteriorate year by year due to climate change and human activities. The main dominant plant communities in any ecosystem are formed by influencing the characteristics of the species that make up the community, such as the cover, abundance, density, and height, as a result of changes due to abiotic and biotic factors. Therefore, we need to study how parameters such as the cover and number of individuals of the main dominant species respond to the effects of weather and livestock grazing in order to find out the reasons for the degradation of the plant community in that ecosystem. We conducted this study at 45°44´10.1˝ N latitude, 108°43’14.8˝ east longitude, near Bor-Ovoonii Shand in Ikh Nart Natural Reserve, Dalanjargalan Sum, Dornogovi Province, at an altitude of 1246 m above sea level. It was carried out in the research area of long-term vegetation monitoring of the Stipa gobica-Allium polyrhizum-Artemisia frigida community in the desert steppe. The average air temperature for 2010–2023 was 3.3°C; the lowest value was 0.9°C in 2020, and the highest was 5.4°C in 2019. In terms of precipitation, the average for 2010–2023 was 133.8 mm, with a minimum of 48.7 mm in 2014 and a maximum of 228.5 mm in 2018. In the study, the total number and number of breeding individuals of Allium polyrhizum, an edificator of degraded fields, were determined in grazed and non-grazed. Correlations between the number of individuals and weather parameters in non-grazed field, and the number of domestic animals in the area in grazed field were determined using pearson correlation analysis. As a result, in the non-grazed field total number of plants have a negative relationship with the average annual air temperature and a positive relationship with the total annual precipitation. On the other hand, the total number of plants in grazed field were positively related to the livestock number. Цөлөрхөг хээрийн эдификатор Таана (Allium polyrhizum Turcz.)-ийн бодгалийн тоонд цаг агаар болон мал бэлчээрлэлтийн үзүүлэх нөлөө Хураангуй. Хээрийн экосистем нь төрөл бүрийн амьдралын хэлбэрүүдийн амьдрах орчныг бүрдүүлдэг ч тухайн экосистем нь уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний үйл ажиллагааны улмаас жилээс жилд доройтсоор байна. Ямар ч экосистем дэх гол зонхилогч ургамал бүлгэмдлүүд нь абиотик болон биотик хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр өөрчлөгдөж байгаагын цаана тухайн бүлгэмдлийг үүсгэгч зүйлүүдийн тусгагийн бүрхэц, арви, нягтшил, өндөр зэрэг үзүүлэлтүүдэд нөлөөлснөөр үүсэж байдаг. Иймд бид тухайн экосистемийн ургамал бүлгэмдэл доройтож байгаагын шалтгааныг илрүүлэхийн тулд гол зонхилогч зүйлүүдийн бүрхэц, бодгалийн тоо зэрэг үзүүлэлтүүд нь цаг агаар болон мал бэлчээрлэлтийн нөлөөлөлд хэрхэн хариу үзүүлж байгааг судлах шаардлагатай. Бид энэхүү судалгаагаар Цөлөрхөг хээрийн Агь-таана-говийн хялганат бүлгэмдлийн гол зонхилогчдын нэг Allium polyrhizum Turcz. буюу Таана ургамлын бодгалийн тоонд цаг агаар болон мал бэлчээрлэлт хэрхэн нөлөөлж байгааг илрүүлэхийг зорилоо. Таана нь тухайн хээрийн экосистемийн эдификатор зүйл буюу цаг агаарын өөрчлөгдөлд хамгийн мэдрэг индикатор зүйл юм. Тус судалгааг Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын Их Нартын Байгалийн нөөц газар дах Бор-Овооны шанд орчим хойт өргөргийн ХӨ 45°44´10.1˝, зүүн уртрагийн ЗУ 108°43’14.8˝ солбицолд, д.т.д 1246 м-ийн өндөрт байрладаг цөлөрхөг хээрийн Агь-таана-говийн хялганат бүлгэмдлийн урт хугацааны ургамалжлын мониторингийн судалгааны талбайд хийж гүйцэтгэлээ. 2010-2023 оны агаарын дундаж температур нь 3.3°C, хамгийн бага утга 2020 онд 0.9°C, хамгийн өндөр нь 2019 онд 5.4°C байв. Хур тунадасны хувьд 2010-2023 онд дунджаар 133.8 мм ба 2014 онд хамгийн бага 48.7 мм, 2018 онд хамгийн өндөр 228.5 мм байв. Судалгаанд цөлөрхөг хээрийн эдификатор Allium polyrhizum-ийн нийт болон үржлийн бодгалийн тооны хөдлөлзүйг мал бэлчээрлэлттэй болон бэлчээрлэлтгүй талбайд гаргасан. Харин мал бэлчээрлэлтгүй талбайн бодгалийн тоо, цаг агаарын үзүүлэлтүүдийн харилцан хамаарлыг, мал бэлчээрлэлттэй талбайн малын тооны харилцан хамаарлыг персоны хамаарлын анализ ашиглан гаргалаа. Бодгалийн тоо цаг агаар үзүүлэлтүүдийн харилцан хамаарлыг шалгасан үр дүнд мал бэлчээрлэлтгүй талбайн бодгалийн тоо нь жилийн агаарын дундаж температураас сөрөг, жилийн нийлбэр хур тунадаснаас эерэг хамааралтай. Харин мал бэлчээрлэлттэй талбайд бодгалийн тоо нь малын тооноос эерэг хамааралтай байлаа. Түлхүүр үг: Allium polyrhizum, цөлөрхөг хээр, бодгалийн тоо, цаг агаарын үзүүлэлтийн нөлөөлөл
Copyright (c) 2024 Purevdorj Khatansaikhan, Bayasgalankhuu Lyankhua, Nyamjantsan Nyambayar, Indree Tuvshintogtokh, Erdenebileg Enkhmaa https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Using Maxent to model the distribution of Prunus pedunculata (Pall.) Maxim in Mongolia
By the end of the 21st century, the average global temperature is projected to increase by 3.7°C. Herbaceous and shrub species are so sensitive to climate change that their growing area can reduce or expand, or even disappear. Prunus pedunculata is a shrub of the Rose family, (Rosaceae) that grows up to two metres tall and is found in Mongolia, northwestern China, and Siberia in Russia. In addition to its important ecological role as a barrier to wind protection and sand migration, it is also an economically important plant such as ornamental and food. Recently, however, the prevalence of Prunus pedunculata has been significantly reduced due to climate change and human activities. Therefore, using the Maxent model, we aimed to determine the potential geographic distribution of Prunus pedunculata in Mongolia and identify future trends.. We used data from our own research from 2013 to 2021 and a total of 787 Prunus pedunculata from the plant observation record site (https:// www.inaturalist.org/). By processing 19 variables of environmental factors, removing the variables that are too strongly related, and adding the elevation and slope of the land, a total of 11 variables were modeled. According to the study, the Prunus pedunculata distribution is 26.8 percent of the precipitation of warmest quarter, 17.4 percent of the standard deviation of temperature seasonality, 15.5 percent of the annual mean temperature, 14 percent of elevation, 12.3 percent of thes slope, and the remaining 6 variables combined for 10 percent. At present, the Prunus pedunculata area occupies 21 percent of Mongolia’s total land area, of which 1.1 percent is the most suitable and 1.8 percent is high. But the remaining 79 percent are unsustainable. Climate change is trending to increase the size of the Prunus pedunculata area. Бариулт бүйлэс (Prunus pedunculata (Pall.) Maxim) ургамлын тархацыг Монгол орны хэмжээнд Maxent ашиглан загварчлах нь Хураангуй: 21-р зууны эцэс гэхэд дэлхийн дундаж температур 3.7°C нэмэгдэнэ. Өвслөг болон сөөг ургамлын төрөл зүйлүүд уур амьсгалын өөрчлөлтөд маш мэдрэмтгий учир тэдгээрийн ургах талбайн хэмжээ хумигдах эсвэл тэлэх, бүр цаашилбал устахад хүрч байна. Бариулт бүйлэс нь Сарнайтан овгийн 2 м хүртэл өндөр ургадаг сөөг бөгөөд Монгол орон болон Хятадын баруун хойд хэсэг, Оросын Сибирьт тархан ургадаг. Энэхүү сөөг нь салхины хамгаалалт, элсний нүүдлийг тогтоох хаалт болдог экологийн чухал үүрэгтэйгээс гадна гоёл чимэглэлийн, хүнсний зэрэг эдийн засгийн ач холбогдолтой ургамал юм. Гэвч сүүлийн үед байгаль цаг уурын өөрчлөлт, хүний үйл ажиллагаа зэргээс Бариулт бүйлэсний тархалт мэдэгдэхүйц буурч байна. Иймээс бид Maxent загварыг ашиглан Бариулт бүйлэс ургамлын Монгол орны хэмжээнд тааламжтай ургах орчинг зураглан загварчилж, ирээдүйн чиг хандлагыг тодорхойлох зорилго тавьж ажиллаа. Бид 2013-2021 онд хийсэн өөрсдийн судалгааны материал болон ургамлын ажиглалтын цэгийг бүртгэдэг сайтаас (https://www.inaturalist.org/) нийт 787 ширхэг Бариулт бүйлэсний тархцын цэгэн мэдээллийг ашигласан. Орчны хүчин зүйлийн 19 хувьсагч дээр боловсруулалт хийж хэтэрхий хүчтэй хамааралтай хувьсагчуудыг хасаж, газрын өндөршил болон хэвгий налууг нэмэн нийт 11 хүчин зүйл дээр загварчлал гаргалаа. Судалгааны үр дүнд Бариулт бүйлэсний тархацад 6-8 сарын зуны улирлын хур тунадас 26.8 хувь, улирлын температурын хазайлт 17.4 хувь, жилийн дундаж температур 15.5 хувь, өндөршил 14 хувь, газрын хэвгий 12.3 хувь, үлдсэн 6 хүчин зүйл нь нийлээд 10 хувийг эзэлж байна. Одоогийн байдлаар Бариулт бүйлэсний ургах тохиромжтой газар Монгол орны нийт газар нутгийн 21 хувийг эзэлж байгаагаас 1.1 хувьд нь хамгийн тохиромжтой (ургах орчин эсвэл газрын нөхцлийг тодруулж оруулах), 1.8 хувьд өндөр тохиромжтой. Харин үлдсэн 79 хувьд нь ургах боломжгүй байна. Уур амьсгалын өөрчлөлт нь Бариулт бүйлэсний ургах таатай газар нутгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх чиг хандлагатай байна. Түлхүүр үг: Maxent загвар, Бариулт бүйлэс, уур амьсгалын өөрчлөлт, тархац
Copyright (c) 2024 Munkhtur Davaagerel, Indree Tuvshintogtokh, Nyamjantsan Nyambayar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Forest soil and erosion in the green zone of Ulaanbaatar
Due to the combined effects of global climate change and human activities, the forests in Ulaanbaatar’s green zone are experiencing significant deterioration. To investigate the resulting changes in the chemical and physical properties of the forest soil, this study was conducted in 2022 and 2023. Field measurements were taken from areas affected by fires and felled fields, and soil samples were collected for laboratory analysis. Laboratory analyses included determining soil pH, electrical conductivity (EC), loss on ignition (LOI), carbonate content, available phosphorus and potassium, texture, and bulk density. Forests cover approximately 24.4% of Ulaanbaatar’s total area, predominantly consisting of Umbrisols (Gelic), Leptic Umbrisols, and Mollic Umbrisols. Comparative analysis of soil samples from degraded and non-degraded forest areas indicated a 15% decrease in humus content at the 0-5 cm depth in degraded areas. Additionally, the bulk density increased by 0.8 g/cm³ at the 5-20 cm depth, suggesting soil compaction. These changes can lead to reduced moisture retention, decreased fertility, soil erosion, and further degradation Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойн хөрсөн бүрхэвч, доройтол Хураангуй: Дэлхийн уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний үйл ажиллагааны зохисгүй нөлөөллийн улмаас Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ой доройтож байна. Энэхүү судалгааны зорилго нь Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойн хөрсний хими, физик шинж чанарын өөрчлөлт, доройтлыг судлахад оршино. Судалгааг Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойд 2022, 2023 онд хийж гүйцэтгэж, хөрсний физик, химийн шинж чанарт гарч буй өөрчлөлтийг харьцуулан судлах зорилгоор түймэрт өртсөн, огтолсон талбай бүхий газруудаас хээрийн хэмжилт хийж судалгааны дээж материал цуглуулав. Лабораторийн нөхцөлд хөрсний урвалын орчин (pH), цахилгаан дамжуулах чанар (EC) потенциометр, ялзмагийг шатаалт (LOI), карбонат (CaCO3 )-ыг кальциметр, Фосфор (P2 O5 ), Кали (K2 O) мачигин, механик бүрэлдэхүүнийг гидрометр, эзлэхүүн жинг эзлэхүүний аргаар тус тус тодорхойлсон. Улаанбаатар хотын нийт нутаг дэвсгэрийн 24.4 хувьд ойн хөрс тархах бөгөөд Тайгын цэвдэгт, Тайгын ширэгт, Ойн бараан хэв шинжийн хөрс зонхилон тархаж байна. Судалгааны дүнгээс үзэхэд, ногоон бүсийн ойн хөрсний урвалын орчин (pH) дунджаар 4.3-6.0, ялзмагийн агууламж О үе давхаргадаа 16.6-46.8%, А үе давхаргадаа 4.7-27.6% тус тус байна. Судалгаа гүйцэтгэсэн талбайнуудын хөрсний шинжилгээний дүнг харьцуулахад, доройтсон ойн талбайн хөрсний 0-5 см гүнд ялзмагийн агууламж 15% -аар буурч, 5-20 см гүнд эзлэхүүн жин нэмэгдсэн буюу хөрс 0.8 г/см3 нягтарсан үзүүлэлттэй байна. Эндээс үзэхэд, түймэр болон мод бэлтгэлд өртөж доройтсон ойн талбайн хөрс нягтарч, чийгийн хангамж буурч, үржил шим доройтсоноор хөрс элэгдэл, эвдрэлд орох нөхцөл бүрдэж байгааг харуулж байна. Түлхүүр үг: Улаанбаатар, ой, хөрс, ойн хөрс, доройтол, ногоон бүсийн ойн хөрс
Copyright (c) 2024 Ganbat Byambaa, Bayarsaikhan Udval, Gankhuyag Elbegzaya, Erdenechuluun Naranbayar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Growth dynamics and decaying status of Siberian pine forest of the Ulaanbaatar green zone
The study was conducted in the cedar (Pinus sibirica Du Tour.) forest impacted by recreational activities in Ulaanbaatar’s green zone. Natural forest covers 85.5% of the forest area in the green zone, with an abundance of trees such as larch, cedar, spruce, birch, poplar, willow and aspen. The aim of this study is to observe the growth patterns of cedar forests in the green zone impacted by recreational forest usage and to explore the climate factors in-depth, examine stem decay, and recommend measures to better safeguard cedar forests in the future. The research samples were collected and processed in the 2022-23 vegetative season, with their results analyzed in this article. The sample area was divided into plots of 20 m x20 m , with the height and diameter of trees being measured while growth samples were obtained by coories. Also, the internal decomposition of tree stems was measured by ultrasound tomography at the 50 cm and 150 cm heights of each tree with a diameter of more than 30 cm. The international climate database (CRU TS Version 4.06 - Open source) provided the data for the climate indicators of the studied region during 1900-2023. Measuring the cedar trees’ diameter growth involved employing the “Lintab 6” device, with the results determined by the “TsapWin-4.64” program. Data processing was performed using the R and XLSTAT statistical software packages. The research findings indicate that the diameter growth of Cedar forests within the green zone increased until 1800, followed by a rapid decline in 1940, and an increase in growth in 2000. The growth process was significantly influenced by climate parameters, with the air temperature at the beginning of the plant growth period and precipitation in the IV and V months having a dominant impact. Ногоон бүсийн хушин ойн өмхөрөл, өсөлтийн хөдлөл зүй Хураангуй. Судалгааг Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойн рекрeаци ашиглалтын нөлөөнд өртсөн хуш (Pinus sibirica Du Tour.)-н ойд гүйцэтгэв. Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойгоор бүрхэгдсэн талбайн 85.5%-ийг байгалийн ой эзлэх бөгөөд бүрэлдэхүүний хувьд шинэс, хуш, гацуур, хус, улиас, бургас, улиангар зэрэг мод тархан ургаж байна. Энэхүү судалгааны зорилго нь ойн рекреаци ашиглалтын нөлөөнд өртсөн ногоон бүсийн хушин ойн өсөлтийн зүй тогтлыг илрүүлэх, түүнд нөлөөлөх уур амьсгалын хүчин зүйл болон ишний өмхөрлийн үнэлгээг нарийвчлан судалж, цаашид хушин ойн хамгааллын арга хэмжээг сайжруулахад оршино. Судалгааны дээж материал цуглуулах, боловсруулах ажлыг 2022-2023 оны ургамал ургалтын хугацааны төгсгөлд гүйцэтгэж үр дүнг энэхүү өгүүлэлд нэгтгэн оруулав. Судалгааны дээж талбайг 20 м х 20 м хэмжээтэй тусгаарлан, моддын өндөр, диаметрийг хэмжиж, мод тус бүрээс өсөлтийн дээжийг өрөмдөж авсан. Мөн модны ишний дотоод задралыг 30 см-ээс дээш диаметртэй мод тус бүрийн ишний 50 см болон 150 см-ийн өндөрт хэт авианы багажаар томографын хэмжилт хийв. Судалгаа гүйцэтгэсэн бүс нутгийн 1900-2023 он хүртэлх уур амьсгалын үзүүлэлтүүдийн цувааг олон улсын уур амьсгалын мэдээллийн сангийн (CRU TS Version 4.06 - Open source) өгөгдлийг ашигласан. Хуш моддын диаметрийн өсөлтийг “Lintab 6” багажаар хэмжиж, үр дүнг “TsapWin-4.64” программаар тодорхойлов. Өгөгдөл боловсруулалтыг статистикийн R болон XLSTAT программаар боловсруулав. Судалгааны дүнгээс үзэхэд, хотын ногоон бүсийн Сибирь хушны өсөлт 1800 оны эхээр сайн, 1870-1950 оны хооронд дундаж хэмжээтэй байсан бол 1940 оноос эрс багассан байна. 40 гаруй жилийн (1983- 2022) хугацаанд моддын өсөлтөд тухайн жилийн 4 болон 6-р сарын хур тунадас ихээхэн нөлөө үзүүлсэн байна. Судалгааны талбайн нийт моддын 15 хувь нь бүдүүн буюу 30 см-ээс дээш диаметртэй, үлдсэн 85 хувь нь 30 см-ээс доош диаметртэй модод байх бөгөөд 30 см-ээс бага хэмжээтэй модод нэг га талбайд дунджаар 704 ширхэг, газрын дээд хэсгийн нийт биомассын 56% (97.5 тн/га)-ийг эзэлж байгаа бол 30 см-ээс дээш диаметртэй модод нэг га талбайд дунджаар 125 ширхэг, газрын дээд хэсгийн нийт биомассын 44% (76.7 тн/ га)-ийг тус тус эзэлж байна. Бүдүүн, хөгшин нийт моддын 94.7% эрүүл буюу өмхрөөгүй, үлдсэн 5.3% нь өмх байна. Үүнийг биомассаар илэрхийлбэл, газрын дээд хэсгийн нийт биомасс 81.1 тн/га байгаагаас өмхгүй, эрүүл биомасс 77.3 тн/га, ишний нийт биомасс 55.4 тн/га байгаагаас өмхгүй, эрүүл биомасс 52.6 тн/га буюу 1 га талбайд дунджаар 2.8 тонн өмх байгааг тогтоов. Түлхүүр үг: Хушин ой, өсөлт, доройтол, өмхөрөл, уур амьсгал, ногоон бүсийн ой
Copyright (c) 2024 Ganbaatar Batsaikhan, Bayarsaikhan Udval, Erdenechuluun Naranbayar, Battulga Ganbold, Choimaa Dulamsuren https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Illegal harvesting of Sparrow plant (Saposchnikovia divaricate (Turcz.) Schischk.) and its policy environment
There are more than 1100 medicinal plant species registered in Mongolian flora, thirty percent of these species are commonly used. The Sparrow plant (Saposchnikovia divaricata (Turcz.) Schischk.), which is listed on the rare and vulnerable plant of Mongolia, but it has been in danger of being scarce and destroyed by overharvesting, sales, and exports in recent decades. The biological resource and distribution of the Sparrow plant are not fully studied nationwide, however quota of Sparrow’s harvesting is described by state within the legal framework every year based on previous studies in specific regions. Unfortunately, there is still lack of statistical data or information on amount of illegal harvesting and policy regulations related to the Sparrow plant and its trade in Mongolia. Therefore, we searched the information about Sparrow in databases of Mongolian courts’ electronic and the Ministry of Environment and Climate Change to gather and analyze. The 191 cases filed in the Electronic Court of Mongolia totally, out of 122 cases were handled by the Court of First Instance. Within these 122 cases, 56 cases of which were unauthorized harvesting, 35 of which were stored, 49 of which were transported, 31 of which were purchased, and 36 of which were illegally smuggled across borders. Consequently, total of 22 tons of Sparrow plants have been illegally prepared and caused 2.3 billion Mongolian tugriks (MNT) of environmental damage. We found that 0.8 billion US dollars (5.4 tons of roots) of environmental damage recorded in General Agency for Police and damage of 0.3 billion US dollars (2.5 tons of roots) of damage recorded in General Agency for Specialized Inspection within Environmental Statistical Database. Дэрэвгэр жиргэрүү ургамлын хууль бус ашиглалт, шийдвэрлэгдсэн байдал Хураангуй: Монгол оронд 1100 гаруй зүйлийн эмийн ургамал байдгийн 30 орчим хувь нь түгээмэл хэрэглэгддэг. Үүний нэг нь Дэрэвгэр жиргэрүү (Saposchnikovia divaricata (Turcz.) Schischk.) бөгөөд уг ургамал нь тус улсын ховор, эмзэг ургамлын жагсаалтад ордог. Гэвч сүүлийн жилүүдэд хэт их хэмжээгээр түүж бэлтгэх, хууль бусаар худалдаалах, экспортлох болсоноос нөөцийн хэмжээ багасч байна. Тухайн ургамлын биологийн нөөц Монгол орны хэмжээнд тодорхойгүй боловч тодорхой бүс нутгуудын хэмжээнд хийгдсэн судалгааны ажлуудад үндэслэн хуулийн хүрээнд түүж бэлтгэх хэмжээг жил бүр улсаас тогтоодог. Гэвч тухайн ургамлыг улсаас тогтоосон хэмжээнд болон хууль бусаар хир хэмжээнд түүж бэлтгэж байгаа талаар мэдээ баримт хомс байна. Иймд бид хуулийн хүрээнд шийдвэрлэгдсэн хэргүүдийг Монгол улсын шүүхийн цахим сан, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны цахим сангуудаас шүүж, тоон мэдээлэл цуглуулж, хэрхэн зохицуулагдаж байгаа талаар дүн шинжилгээ хийхийг зорьлоо. Бид Монгол улсын Шүүхийн шийдвэрийн цахим сангаас Дэрэвгэр жиргэрүүтэй холбоотой 191 хэрэг бүртгэгдсэнийг илрүүлсэн ба үүний 122 нь Эрүүгийн анхан шатны шүүхээр шийдвэрлэгдсэн байна. Үүнд: зөвшөөрөлгүйгээр түүж бэлтгэсэн 56, хадгалсан 35, тээвэрлэсэн 49, худалдан авсан 31, хилээр хууль бусаар нэвтрүүлсэн 36 хэрэг байна. Энд нийт 22 тонн Дэрэвгэр жиргэрүү ургамлын үндсийг хууль бусаар бэлтгэж, байгаль орчинд 2.3 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан нь тогтоогдсон. Мөн Байгаль орчны статистикийн мэдээллийн санд ЦЕГ-т байгаль орчинд 0.8 тэрбум төгрөг (5.4 тонн үндэс), МХЕГ-т 0.3 тэрбум төгрөг (2.5 тонн үндэс)-ийн хохирол байгаль орчинд учруулжээ. Түлхүүр үг: Дэрэвгэр жиргэрүү, хууль бус ашиглалт, гэмт хэрэг
Copyright (c) 2024 Khaltar Oyunbileg, Oyunbileg Munkhzul, Sainnemekh Sumjidmaa, Batlai Oyuntsetseg https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Монгол орны шүхэртэн овгийн ургамлын тархацын шинэ нутгууд
Монгол орны Шүхэртэн (Apiaceae) овгийн ургамлын зүйл бүрийн тархацын бүх мэдээллийг дараах эх сурвалжуудаас бүрдүүлэн боловсруулалтыг хийв. Үүнд 1рт: бидний сүүлийн 20 жилийн хугацаанд цуглуулсан цуглуулгын мэдээлэл; 2-рт: ALTB, E, GAT, GFW, HAL, INM, K, LE, MW, MEL, NS, OSBU, PL, UBA, UBU болон US зэрэг 16 гербарийн сангийн мэдээлэл; 3рт: iNaturalist платформ дээрх Монгол орны Шүхэртэн овгийн ургамлын тархацын мэдээлэл; 4рт: GBIF платформ дээрх Монгол орны Шүхэртэн овгийн ургамлын тархацын мэдээлэл буюу нийтдээ тус овгийн ургамлын тархацын 4786 цэгүүдийн мэдээллийг цуглуулсан болно. Эдгээрээс тархацын 2160 цэг нь Монгол улсын Гербарийн сан (UBA, UBU)-д хадгалагдаж байна
Copyright (c) 2024 Urgalamag Magsar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0