Mongolian Journal of Geography and Geoecology
published by the of Institute of Geography and Geoecology, Mongolian Academy of Sciences. Abstracting and indexing in Google Scholar, Dimensions, and EBSCO Discovery service
Institute of Geography and Geoecology, Mongolian Academy of Sciences
Copyright on any research article in the Mongolian Journal of Geography and Geoecology is retained by the author(s). The authors grant the Mongolian Journal of Geography and Geoecology a license to publish the article and identify itself as the original publisher. Articles in the Mongolian Journal of Geography and Geoecology are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY. This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
New geomorphological districts of lakes in Mongolia
Lake geomorphological research has scientific and practical significance, and researchers have continued to contribute to increasing the scientific value of this field. Categorizing lakes geomorphologically based on land surface characteristics in Mongolia is essential. The establishment of a new district will facilitate the identification of key conditions for the sustainable use and conservation of the lake, which is a crucial surface water resource. This study produced results through a comparative analysis of research materials from previously defined physical geographical regions. The analysis utilized both qualitative and quantitative data. Consequently, a three-level geomorphological classification of lakes was developed, based on the fundamental conditions of surface depressions and convexities, as well as the geographical distribution of the lakes. The new regionalization identified 2 major regions, 11 regions, and 27 sub-regions. The geomorphological evolution of the lake is closely tied to the evolution of its geology and geography. In this study, a revised classification was developed, incorporating the strengths of each existing category while maintaining the foundational principles of earlier classifications. This updated classification of lake geomorphological districts provides a comprehensive framework for understanding the origin and morphological characteristics of lake depressions. Moreover, the study establishes essential conditions for improved hydrological and environmental preservation, as well as the sustainable use of these lakes. Монгол орны нуурын геоморфологийн шинэ мужлал Нуурын геоморфологийн судалгаа нь шинжлэх ухааны болон практик ач холбогдолтой бөгөөд судлаачид энэ чиглэлээр шинжлэх ухааны үнэ цэнийг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмрээ оруулсаар иржээ. Монгол орны газрын гадаргын онцлог шинж чанарыг харгалзан нууруудыг геоморфологийн хувьд ангилах нь чухал юм. Шинэ мужлалыг тогтоосноор гадаргын усны чухал эх үүсвэр болох нуурыг зүй зохистой ашиглах, хамгаалах нөхцөлийг тодорхойлох боломжтой болно. Энэ судалгаанд өмнөх физик газарзүйн мужлалуудын судалгааны материалуудад харьцуулсан дүн шинжилгээ хийх замаар үр дүнгээ боловсруулсан. Харьцуулсан шинжилгээг чанарын болон тоон судалгааны үр дүнгүүдэд тулгуурлан гүйцэтгэсэн. Судалгааны үр дүнгээр газрын гадаргын хотгор, гүдгэрийн үндсэн нөхцөл, нууруудын газарзүйн тархалтыг харгалзан нуурын геоморфологийн гурван шатлалт ангиллын бүдүүвчийг боловсруулсан. Монгол орны нуурын геоморфологийн шинэ мужлалд 2 их муж, 11 муж, 27 дэд мужийг ялган шинээр зурагласан. Энэ судалгаанд нуурын геоморфологийн шинэ мужлалын ангиллыг боловсруулахдаа өмнөх мужлалуудын ангилалд баримталж ирсэн тулгуур зарчмуудыг ямар нэгэн байдлаар үгүйсгэхгүйгээр ангилал бүрийн давуу талуудыг тусгах замаар шинэчилсэн ангиллын хувилбарыг боловсруулсан. Энэхүү геоморфологийн шинэ мужлал боловсруулах судалгаа нь нуурын хотгорын гарал үүсэл, морфологийн шинж чанарын ангиллыг хийж, эдгээр нууруудыг усзүйн болон байгаль орчны хувьд илүү үр ашигтай хадгалан хамгаалах, ашиглах үндсэн нөхцөлийг бүрдүүлэх юм. Түлхүүр үгс: Геоморфологийн мужлал, Харьцуулсан шинжилгээ, Нуурын хотгор, Монгол, Нуур, Нуурын хотгорын гарал үүсэл
Copyright (c) 2024 Altanbold Enkhbold, Ulambadrakh Khukhuudei, Dash Doljin https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Relationship between near ground surface temperature and land cover types of eastern lake Khuvsgul
Mongolia, a country located in Central Asia, is known for its extreme climate and distinct natural landscape. However, in recent years, the effects of global warming have accelerated permafrost degradation, leading to significant ecological and environmental disturbances. This study was conducted to investigate these changes and contribute to the preservation of Mongolia's pristine nature and unique environmental structure. Specifically, the research focuses on the relationship between thawing permafrost and temperature on the eastern shore of Lake Khuvsgul, considering natural factors such as vegetation and snow cover. In the study area, 31 surface temperature monitoring devices were installed at 300-meter intervals across four distinct types of ground cover: grassland, wetland, forest, and shrubland. These temperature readings were then used to calculate various indices. The highest ground surface temperature during the summer, 28.2°C, was recorded at point A-14, while the lowest winter temperature, -19.31°C, was observed at point A-17, both located in grassland areas. The frost number, an index used to measure thawing, registered values below 0.5 only at grassland points, indicating a higher likelihood of permafrost presence at other locations. Additionally, the N-factor, which reflects seasonal temperature variations, was found to be lower in forested areas and higher in grassland areas. Points located in forests were notably cooler in the summer and warmer in the winter compared to those points in grasslands. The surface temperature during winter was also affected by the snow accumulation that year, becoming colder as the snow cover increased. Furthermore, the N-factor decreased with thicker snow during the winter season. Snow cover duration in 2022-2023 was 9-11 days longer compared to the previous year (2021-2022). Монгол орны нуурын геоморфологийн шинэ мужлал Монгол орон нь төв Азид орших эрс тэс уур амьсгалтай орнуудын нэг бөгөөд байгалийн зүй тогтоц, бүтцээрээ бусад орнуудаас онцлогтой. Сүүлийн жилүүдэд явагдаж буй дэлхийн дулааралтай холбоотойгоор Монгол орны цэвдгийн алдрал эрчимжиж байгаль, экологийн тэнцвэрт байдал алдагдсаар байна. Тийм ч учраас тухайн бүс нутгийн байгалийн унаган төрх, өвөрмөц бүтцийг хадгалах зорилгоор энэхүү судалгааг хийх шаардлага тулгараад байна. Бид тус судалгааны хүрээнд Хөвсгөл нуурын зүүн эрэгт орших цэвдэг болон температур хоорондын хамаарлыг байгалийн хүчин зүйлс болох ургамал, цасан бүрхэвчтэй холбон тайлбарлахыг зорьсон. Судалгааны талбайд нийтдээ 31 ширхэг гадаргын температур хэмжигч багажуудыг 300 метрийн зайтайгаар өөр өөр дөрвөн газрын бүрхэвчийн хэв шинж бүхий байршилд (Нуга, Намаг, Ой, Сөөг) суурилуулан тэдгээрийн утгуудыг ашиглаж зарим индексүүдийг тооцоолсон. Хөлдөлт болон гэсэлтийн индексийн хувьд газрын гадарга дээрх хамгийн дулаан температур зуны улиралд А -14 цэгт 2282°C байсан бол хамгийн хүйтэн температур өвлийн улиралд А-17 цэгт -1931°C-тэй тус тус нугад байрлах дэх цэгүүдэд бүртгэгдсэн байна. Frost number буюу цэвдгийн индекс нь зөвхөн нугад орших цэгүүдэд 0.5-аас доош утгуудыг үзүүлж бусад цэгүүдэд цэвдэг байх магадлал өндөртэйг илтгэсэн. Харин хүйтэн болон дулааны улирлын N-factor нь ойтой цэгүүдэд бага, нугад байх цэгүүдэд өндөр байгаа нь ажиллагдсан. Зуны улиралд ойтой цэгүүд, нугад орших цэгүүдээс харьцангуй сэрүүн байдаг бол өвлийн улиралд дулаан байдаг нь ажиллагдсан. Мөн өвлийн улирлын гадаргын температур тухайн жилд орсон цасны жингээс хамааран сэрүүсэж байсан бол цасны зузаанаас хамаарч өвлийн улирлын N-factor багасаж байгаа зүй тогтол гарсан. 2022-2023 оны тогтвортой цасан бүрхүүлтэй өдрүүд өмнөх оныхоос (2021-2022) 9-11 хоногоор урт үргэлжилсэн байна. Түлхүүр үгс: Цэвдэг, Температур, Нуга, Ой, Хөвсгөл нуур
Copyright (c) 2024 Enkhjargal Undrakhbayar, Dashtseren Avirmed, Temuujin Khurelbaatar, Maralmaa Ariunbold https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Regional SWOT analysis along the Krasnoyarsk – Uliastai - Lanzhou vertical axis
he axis is developed based on the interests of the stakeholders within the framework of regional cooperation, and further, foreign trade and economic cooperation are intensified through cities, border ports, and free economic zones along the axis. Mongolia is a landlocked country located between China and the Russian Federation. That is why it is important to develop foreign relations with not only bordering countries, but also neighboring countries based on their geographic location, and increase cooperation in politics, economy, culture and other fields. The pillar of any country's development is the road network, including the axis of transport infrastructure. The Krasnoyarsk-Uliastai-Lanzhou axis is not planned in the framework of regional cooperation and is a proposed option for Mongolia. In the long-term development policy of Mongolia "Vision 2050", it is planned to develop this axis, and the railway construction work has started. This study was conducted considering that it could be developed as a second transit link connecting the Russian Federation and China. The purpose of this study was to examine the economic and infrastructure conditions along the transportation axis of the Krasnoyarsk-Uliastai-Lanzhou route covering three countries, including the provinces it passes through, and to identify opportunities and challenges for further development in line with regional cooperation and geopolitical conditions. A SWOT analysis was conducted for the provinces located along the axis with indicators such as geopolitical conditions, population changes, agglomeration, livestock development, agricultural development, industrial development, transport logistics development, and tourism development. The results of the SWOT analysis indicated that it is important to urgently solve the problem of joining the Eurasian cooperation in order to develop this axis. With the development of this axis, Mongolia will have the opportunity to create a second transit transport network. It was also found that Mongolia's relative development will not only create opportunities for the development of regions that are lagging behind, but also increase trade and product turnover between the Russian Federation and China in a mutually efficient manner, and further have a significant impact on transit transportation. Красноярск – Улиастай - Ланьжоу босоо тэнхлэгийн дагуух бүс нутгийн SWOT шинжилгээ Тэнхлэг нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд оролцогч талуудын эрх ашигт тулгуурлан хөгжих бөгөөд цаашлаад тэнхлэгийн дагуу хотууд, хилийн боомт, эдийн засгийн чөлөөт бүсээр дамжин гадаад худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа эрчимждэг. Монгол Улс нь Хятад Улс, Оросын холбооны Улсын дунд оршдог далайд гарцгүй орон юм. Тийм учраас газарзүйн байрлалын онцлогтоо тулгуурлан хөрш хоёр орон төдийгүй зэргэлдээ орших улс орнуудтай гадаад харилцааг хөгжүүлж, улс төр, эдийн засаг, соёл урлаг болон бусад салбарт хамтын ажиллагаагаа нэмэгдүүлэх нь чухал юм. Аливаа улс орны хөгжлийн тулгуур нь зам тээврийн сүлжээ, тэр дундаа тээврийн дэд бүтцийн тэнхлэг байдаг. Красноярск – Улиастай – Ланьжоу тэнхлэг нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд төлөвлөгдөөгүй бөгөөд Монгол Улсын хувьд дэвшүүлж буй хувилбар юм. “Алсын хараа -2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогод тус тэнхлэгийг хөгжүүлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлээд байна. Нөгөөтээгүүр Оросын Холбооны Улс болон Хятад Улсыг холбох хоёрдох транзит холбоос болон хөгжих боломжтой гэж үзэн судалгаа явууллаа. Энэхүү судалгааны зорилго нь Красноярск – Улиастай – Ланьжоу чиглэлийн 3 улсыг хамарсан тээврийн дэд бүтцийн тэнхлэг, түүний маршрут дайран өнгөрч буй аймаг мужуудын эдийн засаг, дэд бүтцийн нөхцөлийг судалж, бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, геополитикийн нөхцөлтэй уялдуулан цаашид хөгжүүлэх боломж, тулгамдаж буй асуудлыг тодорхойлоход оршино. Тус тэнхлэгийн дагуу орших аймгуудын хүрээнд бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, геополитикийн нөхцөл, хүн амын өөрчлөлт, төвлөрөл, мал аж ахуй, газар тариалангийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл, аж үйлдвэр, тээвэр логистик, аялал жуулчлалын хөгжил зэрэг үзүүлэлтүүдээр SWOT шинжилгээ хийсэн. SWOT шинжилгээгээр тус тэнхлэгийг хөгжүүлэхийн тулд Евроазийн хамтын ажиллагаанд нэгдэх асуудлыг яаралтай шийдвэрлэх нь чухал болохыг шинжилгээний үр дүн харуулж байна. Тус тэнхлэг хөгжсөнөөр Монгол Улс нь хоёрдох транзит тээврийн сүлжээг бий болгох боломж бүрдэнэ. Мөн Монгол Улсын харьцангуй хөгжлөөр хоцрогдож буй бүс нутгийг хөгжүүлэх боломж бүрдэх төдийгүй Орос болон Хятадын худалдаа бүтээгдэхүүн эргэлтийг харилцан үр ашигтай байдлаар нэмэгдүүлэх, цаашлаад транзит тээвэрлэлт хийхэд чухал нөлөө үзүүлэх боломжтой байгаа нь тогтоогдлоо. Түлхүүр үгс: Тээврийн дэд бүтцийн босоо тэнхлэг, SWOT шинжилгээ, Тээвэр логистикийн төв, гадаад худалдаа, Бүс нутгийн хамтын ажиллагаа
Copyright (c) 2024 Urantamir Gankhuyag, Altanbagana Myagmarsuren, Tseyenkhand Punsantsogvoo, Nandin-Erdene Amartuvshin https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Features to consider in land cover classification based on random forest
In some modern digital image processing systems, different machine learning and high-level processing algorithms are being developed. A researcher can obtain high-quality thematic results by correctly and optimally determining the parameter values in the algorithm based on his or her own knowledge. This research aims to perform a land cover classification using a machine learning random forest (RF) classification algorithm on the SNAP Toolbox system and demonstrate how to adjust the classification parameters for efficient decision-making. In order to increase the classification accuracy, the study uses 3 different combinations of the integrated optical and synthetic aperture radar (SAR) data sets. The area in the southern part of Ulaanbaatar, the capital city, was selected as a test area for the study, and the land cover was classified into 6 different classes, such as the built-up area, forest, willow, grass, open land, and water. In the RF technique, the number of signatures were set as 5000, 10000, and 15000 and the related number of decision trees as 10, 50, and 100, respectively. As could be seen from the results of the study, the classification results of the combined multisource data sets had higher overall accuracies, and the result of 11 bands with the number of signatures set to 15000 and the decision trees set to 100, had the highest overall accuracy (92.68%). Машин сургалтын анамсаргүй ойн аргаар газрын бүрхэвчийг ангилахад харгалзан үзэх онцлогууд Орчин үеийн дүрсийн тоон боловсруулалтын зарим системд, машин сургалтын болон өндөр түвшингийн янз бүрийн аргууд бий болж байгаа бөгөөд судлаач өөрийн мэдлэг дээр тулгуурлан тухайн алгоритм дахь параметруудын утгуудыг зөв, оновчтой тодорхойлж өгснөөр өндөр чанарын үзүүлэлт бүхий сэдэвчилсэн үр дүнг гарган авах боломжтой. Энэхүү судалгаа нь SNAP Toolbox систем дээр машин сургалтын санамсаргүй ойн ангиллын алгоритмыг ашиглан газрын бүрхэвчийн ангилал хийхэд, ангиллын параметруудыг хэрхэн тохируулахыг харуулах үндсэн зорилготой бөгөөд нарийвчлалыг сайжруулах үүднээс олон эх сурвалжийн мэдээний сувгуудын 3 өөр янзын хоршлолыг ашиглав. Судалгааны загвар талбай болгон нийслэл Улаанбаатар хотын өмнөд хэсгийг сонгон авч, газрын бүрхэвчийг барилгажсан талбай, ой, бургас, өвс ургамал, сул газар, ус гэсэн үндсэн 6 ангид хуваан ангилсан бөгөөд сигнатурын тоог 5000, 10000, 15000, тэдгээрт харгалзах шийдвэрийн модыг 10, 50, 100 гэж тус тус тодорхойлов. Судалгааны үр дүнгээс харахад, оптикийн ба радарын нийлмэл мэдээг ангилсан үр дүнгүүд илүү өндөр ерөнхий нарийвчлалтай байсан бөгөөд сигнатурын тоог 15000, шийдвэрийн модыг 100 гэж тодорхойлсон 11 сувгийн үр дүн хамгийн өндөр нарийвчлалтай (92.68%) байсан болно. Түлхүүр үгс: Газрын бүрхэвч, SNAP, Машин сургалт, RF
Copyright (c) 2024 Amarsaikhan Damdinsuren, Enkhmanlai Amarsaikhan, Enkhjargal Damdinsuren, Tsogzol Gurjav https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Study on soil organic carbon in permafrost regions
The Bayanzurkh soum of Khuvsgul province is located in the continuous and discontinuous permafrost zones. We investigated the soil organic carbon content in the Dood Toom, Dund Toom, Altarga and Beltes rivers valleys in Bayanzurkh Soum. In the study area, we collected 720 soil samples at 181 sites between 2022 and 2023. We determined soil organic carbon content (SOC, %), soil organic carbon density (SOCD, kg m-2), bulk density (g/cm3), stone content (%), and moisture content (%). The cryic umbrisols, cryic histosols, umbrisols, calcic histosols, sceletic regosols, and mollic cambisols soils were distributed across the study area. The result showed that the SOC content ranged between 1.7 and 93.8%, and cryic histosols was a higher values in SOC content. Whereas, SOC density ranges between 4.7 and 72.7 kg m-2, and cryic histosols was higher values in SOC density. According to our results, SOC density of cryic umbrisols and cryic histosols were a higher value than previous study. But, the SOC density of our study was lower than in permafrost regions of the Northern Hemisphere (Arctic). In addition, the SOC content had a high positive correlation with moisture content (r2 = 0.63), and highly negatively correlated with bulk density (r2 = -0.87) and stone content (r2 = -0.52). Цэвдэгт бүс нутгийн хөрсний органик нүүрстөрөгчийн судалгаа Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сум нь цэвдгийн үргэлжилсэн ба тасалданги тархалттай бүсэд оршдог. Бид энэхүү судалгаагаар Баянзүрх сумын Доод Тоом, Дунд Тоом, Алтарга, Бэлтэс голуудын хөндийн хөрсний органик нүүрстөрөгчийн агууламжийг судалсан. Судалгааны талбайд 2022-2023 оны хооронд нийт 181 хөрсний зүсэлт хийж, 720 орчим дээж цуглуулан хөрсний органик нүүрстөрөгчийн хэмжээ (ХОН, %), хөрсний органик нүүрстөрөгчийн агууламж (ХОН-ийн агууламж, кг м-2), эзлэхүүн жин (г/см3), чулууны агууламж (%), чийгийн хэмжээ (%) зэрэг үзүүлэлтүүдийг тодорхойлов. Судалгааны талбайд тайгын цэвдэгт, хүлэрлэг цэвдэгт, тайгын ширэгт, карбонаттай хүлэрлэг, чулуурхаг ялзмагт, уулын бараан хөрс тус тус тархсан байна. Судалгааны талбайн ХОН-ийн хэмжээ 1.7-93.8 % хооронд хэлбэлзэж хүлэрлэг цэвдэгт хөрсөнд хамгийн өндөр байсан. Харин ХОН-ийн агууламж 4.7-72.7 кг м-2-ийн хооронд хэлбэлзэж тайгын цэвдэгт хөрсөнд өндөр байсан. Судалгааны үр дүнг Монгол орны тайгын болон хүлэрлэг цэвдэгт ХОН-ийн агууламжийн өмнөх судалгаатай харьцуулахад бидний судалгааны үзүүлэлт өндөр байсан бол дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын (Арктикийн) цэвдэгт бүс нутгийн ХОН-ийн агууламжаас бага байсан. Судалгааны цэгүүд дээрх ХОН - ийн хэмжээг чулуу болон чийгийн хэмжээ, эзлэхүүн жинтэй харьцуулахад чулууны агууламж (r2 = -0.52) болон эзлэхүүн жин (r2 = -0.87) - ээс хүчтэй урвуу хамааралтай байсан бол чийгийн хэмжээ (r2 = 0.63) - ээс хүчтэй эерэг хамааралтай байна. Түлхүүр үгс: Цэвдэг, Хөрсний органик нүүрстөрөгч, Хөрсний органик нүүрстөрөгчийн агууламж, Баянзүрх сум
Copyright (c) 2024 Batzorig Batbold, Saruulzaya Adiya, Maralmaa Ariunbold, Purevdulam Yondonrentsen, Nemekhbayar Gankhuyag https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Results of research on reforesting degraded areas in the Ulaanbaatar Green Zone
he forests of Mongolia are adapted to the extreme climatic conditions of the mainland, with a relatively slow growth rate. They are susceptible to disruption of their ecosystem balance due to a combination of natural and external influences, and their capacity for regeneration and expansion is limited. In Mongolia, the extent of land that has not been regenerated due to explotation and forest fires exceeds one million hectares. In contexts where the dominant coniferous tree species have been exploited, subjected to intense fire, or impacted by recurrent fires, it is frequently observed that these areas undergo a natural regeneration shift of the original coniferous forest with low-value birch and willow forests. Therefore, in regions where natural regeneration is insufficient, afforestation and restoration experiments were conducted with the primary tree species in areas that had been exploited, subjected to fire, and impacted by forest pests. The research area is situated within the Tuul-Barkh circle of Eastern Khentii, specifically within the Uvur-Baigal forest vegetation zone of Mongolia. The afforestation experiment was conducted in the degraded forest areas of the Yargait pass, Nukht pass, Khandgait pass and Shar-Khooloi pass of Gachuurt, located within the green zone of Ulaanbaatar city. The objective of this study was to identify an appropriate method for afforestation in areas that have been degraded by forest fires and pests within the green zone of Ulaanbaatar. The methods of Dorjsuren were employed to isolate the study sample area and identify the principal parameters of tree taxa. The forest status assessment was done using methods developed by Tsendsuren, as well as an afforestation experiment conducted using the methods of Dashzeveg and Bat-Erdene. The Yargait pass, impacted by forest exploitation; the Nukht pass, affected by forest fire; the Shar-Khooloi pass of Gachuurt, influenced by forest pests; the Khandgait pass, impacted by fire; and forest clearing, all classified as degraded based on a forest status assessment. The results revealed that the survival rate of potted seedlings, is 85.8%, while bare-root seedlings have a survival rate of 77.5%, indicating that potted seedlings have a higher survival rate. Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн доройтсон талбайг ойжуулсан судалгааны дүн Монгол орны ой нь эх газрын эрс тэс уур амьсгалын нөхцөлд дасан зохицож ургах бөгөөд өсөлт харьцангуй удаан, байгалийн болоод гадны сөрөг нөлөөнд экосистемийн тэнцвэрт байдлаа амархан алддаг, байгалийн аясаар нөхөн сэргэх, тэлж ургах чадамж харьцангуй бага байдаг онцлогтой юм. Монгол орны хэмжээнд мод бэлтгэсэн болон ойн түймэрт эрчимтэй шатсан байгалийн аясаар сэргэн ургалт явагдахгүй байгаа 1 сая гаруй га талбай байна. Ой бүрдүүлэгч үндсэн төрлийн шилмүүст моддыг нэлэнхүйд нь огтолсон, түймэрт эрчимтэй шатсан болон олон удаагийн давтан түймэрт нэрвэгдсэн тохиолдолд байгалийн аясаар нөхөн сэргэхдээ үндсэн төрлийн шилмүүст ой ургахгүйгээр аж ахуйн үнэт бус хус, улиангаран ойгоор солигдон ургах байдал элбэг тохиолддог байна. Иймээс байгалийн сэргэн ургалт хангалтгүй явагдаж байгаа мод бэлтгэсэн, шатсан болон ойн хөнөөлт шавжид өртсөн талбайд үндсэн төрлийн модоор ойжуулах, нөхөн сэргээх туршилт судалгааг гүйцэтгэв. Судалгааны бүс нутаг нь Монгол орны ой-ургамалжлын мужлалаар Өвөр-Байгалийн ой-ургамалжлын мужийн Зүүн Хэнтийн хошууны Туул-Бархын тойрогт хамаарагдана. Ойжуулалтын туршилт судалгааг Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн Яргайтын ам, Нүхтийн ам, Гачууртын Шар хоолойн ам, Хандгайтын амны ойд гүйцэтгэлээ. Энэхүү судалгааны зорилго нь Улаанбаатар хотын ногоон бүсийн ойн мод бэлтгэл, ойн түймэр, хөнөөлт шавжийн нөлөөгөөр доройтсон талбайд ойжуулалтын ажлын тохиромжтой хувилбарыг боловсруулахад оршино. Судалгааны дээж талбайг тусгаарлах, моддын таксацын үндсэн үзүүлэлтийг тодорхойлоход Доржсүрэн (2012), ойн моддын төлөв байдлын үнэлгээг хийхэд Цэндсүрэн, ойжуулалтын туршилт судалгааг гүйцэтгэхэд Дашзэвэг (1990), Бат-Эрдэнэ (2000) нарын аргазүйг үндэслэл болгов. Судалгааны дүнгээс үзэхэд, Яргайтын амны мод бэлтгэсэн, Нүхтийн амны түймэрт шатсан, Гачууртын Шар хоолойн амны ойн хөнөөлт шавжид өртсөн, Хандгайтын амны түймэрт өртөж, ойн цэвэрлэгээний огтлолт хийгдсэн талбайнууд төлөв байдлын үнэлгээгээр доройтсон ангилалд хамаарагдаж байна. Далд үндэсний системтэй буюу бортоготой тарьцаар ойжуулахад тарьцын амьдралт 85.8%, ил үндэсний системтэй тарьцын амьдралт 77.5% буюу далд үндэсний системтэй тарьцын амьдралтын хувь илүү байна. Түлхүүр үгс:, Ногоон бүсийн ой, Ойжуулалт, Далд үндэсний системтэй, тарьц, Суулгац
Copyright (c) 2024 Udval Bayarsaikhan, Batdorj Enkhbayar, Tsendsuren Dagdan, Naranbayar Erdenechuluun, Lkhagvajargal Odrentsen, Azzaya Batkhuyag, Anudari Batbileg, Ganbold Battulga https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The findings of the research on the establishment of permanent seed stands in planted forests
In 1999, the forest resources in the vicinity of Bayanbulag, located within the Tuji pine forest of Altanbulag soum in Selenge province, were significantly degraded as a result of intensive logging operations conducted in the aftermath of a fire that had spread across a considerable area. The objective of this study was to select and separate seed plots in cultivated forests in the conditions of Selenge headland of the Uvur-Baigali forest vegetation region, to evaluate the selection of seed trees, to plan forestry measures, and to develop the basis for establishing seed plots in cultivated forests in the future. Additionally, the first and second stage thinings were implemented in accordance with the established technology. The 2019 measurement indicated that, six years after the initial I-stage care, the average age of the planted trees was 20, which is in as age class II. The average diameter was 11.3 cm, the height was 6.4 m, and the height of the lower branch of the crown was 120 cm. Following the initial stage of care, the seed plot area indicated that the trees are growing and developing well. The forest growth environment or bonity index indicated that the forest in question has become one of the most productive and profitable in the region, according to the standards set by class I. The findings of the study indicated that when selecting the seed plot in a specific plantation forest, it is advisable to implement forestry measures prior to the commencement of crown union and branch clearance, or when the tree belongs to age class I. Таримал ойд үрийн байнгын талбай байгуулсан судалгааны дүн Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сумын Тужийн нарсан ойн Баянбулаг орчимд 1999 онд их хэмжээний талбайг хамарсан түймэр гарсан бөгөөд түймрийн дараа мод бэлтгэлийг эрчимтэй явуулсны улмаас ойн сан ихээхэн хэмжээгээр доройтсон байна. Эрс тэс уур амьсгал, ялангуяа ургамал ургалтын хугацаа богино, хур тунадас хүрэлцээгүй, нийлбэр дулааны хэмжээ багатай манай орны нөхцөлд ойжуулалт, ойг нөхөн сэргээх ажилд сайн чанарын үрийг ашиглах нь өнөөгийн тулгамдаж буй асуудлын нэг юм. Энэхүү судалгааны зорилго нь Өвөр Байгалийн ой ургамалжилтын мужийн Сэлэнгийн хошууны нөхцөлд таримал ойд үрийн талбай сонгон тусгаарлах, үрийн моддод селекцийн үнэлгээ хийж, ойн аж ахуйн арга хэмжээг төлөвлөх, цаашид таримал ойд үрийн талбай байгуулах үндэслэлийг боловсруулахад оршино. Судалгааг Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сумын Тужийн нарсны таримал ойд гүйцэтгэж, моддын таксацын үндсэн үзүүлэлтийг тодорхойлоход Н.П.Анучины арга зүйг үндэслэл болгон 100х100 м-ийн хэмжээтэй буюу 1 га талбайд судалгааг явуулсан. Үрийн талбайн моддын селекцийн үнэлгээг Рогозины аргазүйн дагуу гүйцэтгэж, 1 болон 2-р шатны арчилгааны огтлолтыг 2013 болон 2019 онд технологийн дагуу гүйцэтгэв. I шатны арчилгаа хийснээс хойш 6 жилийн дараа буюу 2019 оны хэмжилтээс үзэхэд, таримал моддын дундаж нас 20 буюу насны II ангид хамаарагдаж, дундаж диаметр 11.3 см, өндөр 6.4 м, тимтийн доод мөчир хүртлэх өндөр 120 см болж, нэгдүгээр шатны арчилгаа хийснээс хойш үрийн талбайн моддын өсөлт, ургалт харьцангуй сайн байгааг харуулж байна. Ойн ургах орчны чансаа буюу бонитетийн үзүүлэлт I ангид хамаарагдаж хамгийн сайн өсөлт, өгөөжтэй ой болсон байгааг харуулж байна. Судалгааны дүнгээр гарал үүслийн хувьд тодорхой таримал ойд үрийн талбайг сонгохдоо титэм нийлэлт эхэлж, мөчрийн цэвэршилт явагдахаас өмнө буюу насны I ангид хамаарагдах үед нь ойн аж ахуйн арга хэмжээг явуулах нь тохиромжтой болохыг энэхүү судалгааны дүн харуулж байна. Түлхүүр үгс: Таримал ой, Нарс, Үрийн байнгын талбай, Селекцийн үнэлгээ
Copyright (c) 2024 Udval Bayarsaikhan https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A comparison of filters to remove speckle from radar data
Regardless of the natural and climate conditions of a given area, it is possible to conduct mapping using radar remote sensing both during the day and at night. Compared to passive remote sensing, active or radar remote sensing emits short waves from an antenna at a slanting angle. Due to the coherent nature of radar waves, the waves scattered from the Earth’s objects close to each other often coincide, creating black and white spots on the image due to the phase difference of the waves. These speckles make interpretation and analysis of the image difficult. To reduce the speckle, various special filters are used. In this study, kernels of different sizes were chosen to compare the effects of the frost and gamma-map filters for speckle reduction on radar data. The results indicated that each method had its own advantages. The frost filter changed the pixel values of the original data relatively little, while the gamma-map filter changed the radiometric values of the original data more than the frost filter, but preserved the image texture better. Радарын мэдээний толбыг арилгах шүүлтүүрүүдийг харьцуулж судалсан дүн Тухайн газар нутгийн байгаль, цаг уурын байдлаас үл хамааран өдөр, шөнийн алинд ч радарын тандан судлалыг ашиглан зураглал үйлдэх боломжтой байдаг. Идэвхгүй тандан судлалтай харьцуулахад идэвхтэй буюу радарын тандан судлал нь, зураглал хийх зориулалтын антеннаас богино долгион цацахдаа ташуу өнцгөөр цацдаг. Ийм үед, радарын долгионы когерент шинж чанараас үүдэн бие, биедээ ойрхон объектуудаас сарнисан долгионууд өөр хоорондоо давхцах тохиолдлууд элбэг байдаг бөгөөд долгионы фазын ялгаанаас нь шалтгаалан дүрс зураг дээр хар, цагаан толбууд бий болдог. Эдгээр толбууд нь дүрс мэдээнд тайлал, дүн шинжилгээ хийхэд хүндрэл учруулах ба толбыг багасгах зорилгоор янз бүрийн тусгай зориулалтын шүүлтүүрүүдийг ашигладаг. Энэхүү судалгааны хүрээнд, толбыг багасгахад ашиглагддаг фрост, гамма-мап зэрэг шүүлтүүрийн радарын мэдээнд үзүүлэх нөлөөг харьцуулан судлах зорилгоор янз бүрийн хэмжээтэй кэрнэлийг сонгов. Үр дүнгээс харахад, арга бүр өөр өөрийн онцлогтой байсан бөгөөд фрост шүүлтүүрийн хувьд эх өгөгдлийн пикселийн утгуудыг харьцангуй бага өөрчилж байсан бол гамма-мап шүүлтүүрийн хувьд, фрост шүүлтүүртэй харьцуулахад эх мэдээний радиометрийн утгуудыг илүү их өөрчилж байсан боловч, зургийн текстурыг хадгалах чадвар нь илүү сайн байлаа. Түлхүүр үгс: Радарын мэдээ, Толбо, Фрост, Гамма-мап, Шүүлтүүр
Copyright (c) 2024 Amarsaikhan Damdinsuren, Enkhjargal Damdinsuren, Tsogzol Gurjav https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Fertility status and soil quality index in forest soil of Khangai, Khentii, and Khuvsgul ranges
Soil is the fundamental resource of the forest. The soil quality is the capacity of a specific kind of soil to function, within natural or managed landscapes, to sustain plant and animal productivity, maintain or enhance water and air quality, and support human health and habitation. The present study was undertaken in the forest soils of the Khangai, Khentii, and Khuvsgul ranges. Physiochemical parameters of soil were estimated to evaluate the soil fertility status and soil quality index. Soil samples were taken from forest areas at five different depths. Texturally, studied soils had sandy loam and loam with percentages of sands (40.2-64%), silts (23.8-40.4%), and clay (10.3-14.3 %). Soil reactions (pH) varied from 5.75-7.54 and showed acidic to slightly alkaline. The highest SOC concentration was recorded as 10.15 % in the surface layer of Khangai forest soil and the lowest was recorded as 1.03 % in 40-60 cm of Khentii forest soil. The highest AP concentration was recorded as 98.5 mg kg-1 in the surface layer of Khuvsgul forest soil and the lowest was recorded as 3.8 mg kg-1 in 40-60 cm of Khangai forest soil. The SOC was positively correlated with exchangeable potassium (r=0.867), and silt was negatively correlated with sand (r=-0.982) in forest soil of the Khangai range. The SOC was positively correlated with available phosphorus and exchangeable potassium (r=0.795 and r=0.714), and silt was negatively correlated with sand (r=-0.977) in forest soil of the Khentii range. The SOC was weakly correlated with available phosphorus and exchangeable potassium (r=0.261 and r=0.109), and silt showed a negative correlation with sand (r=-0.956) and clay (r=-0.64) in forest soil of the Khuvsgul range. SQI was ranging from 0.74-0.96 (fair-good) in the subsurface layer and ranging from 0.52-0.78 (poor-fair) in lower layers of forest soils across all regions. The order of weighting index of mean soil parameters showed SOC (0.35)>soil texture (0.16)>NPK (0.14)>pH (0.086). The overall soil fertility rating ranged from moderately low to moderate and the soil quality index was a “fair” rating. Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн бүсийн ойн хөрсний үржил шимийн төлөв байдал ба хөрсний чанарын индекс Хөрсийг ойн суурь нөөц гэдэг. Хөрсний чанар нь байгалийн болон зохицуулалттай экосистемийн хязгаар доторх амьтан ургамлын ашиг шимийг тэтгэж, хүрээлэн буй орчны чанарыг хадгалах ба хүн, ургамал, амьтны амьдралын хэвийн нөхцөлийг хангах үүрэг бүхий хөрсний чадавх юм. Энэхүү судалгааг Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн нурууны ойн сан бүхий газрын хөрсөнд гүйцэтгэв. Судалгаанд хөрсний үржил шим, хөрсний чанарын индексийг үнэлэхийн тулд хөрсний физик-химийн үзүүлэлтүүдийг тооцоолсон. Ойн бүсээс 5 гүнд хөрсний дээжийг авсан. Хөрс нь 40.2-64% элс, 23.8-40.4% тоос, 10.3-14.3% шавар агуулсан элсэнцэр болон хөнгөн шавранцар ширхгийн бүрэлдэхүүнтэй. Урвалын орчин нь 5.75-7.54 буюу хүчиллэгээс сул шүлтлэг байна. Хөрсний органик нүүрстөрөгч нь Хангайн бүсийн ойн хөрсний өнгөн үед хамгийн их, Хэнтийн бүсийн ойн хөрсний 40-60 см гүнд хамгийн бага байна. Хөрсний хөдөлгөөнт фосфорын агууламж нь Хөвсгөлийн бүсийн ойн хөрсний өнгөн үед 98.5 мг кг-1 буюу хамгийн их, Хангайн бүсийн ойн хөрсний 40-60 см гүнд 3.8 мг кг-1 буюу хамгийн бага байна. Хангайн бүсийн ойн хөрсөнд SOC нь хөдөлгөөнт калитай маш хүчтэй эерэг хамааралтай (r=0.867), тоос нь элстэй маш хүчтэй сөрөг хамааралтай байна (r=-0.982). Хэнтийн бүсийн ойн хөрсөнд SOC нь хөдөлгөөнт фосфор болон калитай маш хүчтэй эерэг хамааралтай (r=0.795, r=0.714), тоос нь элстэй маш хүчтэй сөрөг хамааралтай байна (r=-0.977). Хөвсгөлийн бүсийн ойн хөрсөнд SOC нь хөдөлгөөнт фосфор болон калитай сул хамааралтай (r=0.261 болон r=0.109), тоос нь элс болон шавартай маш хүчтэй сөрөг хамааралтай байна (r=-0.956), (r=-0.64). SQI нь бүх бүс нутгийн ойн хөрсөнд өнгөн үед 0.74-0.96 (дунд-сайн), доод үеүдэд 0.52-0.78 (бага-дунд) байна. Харгалзах зэрэглэлийн жигнэсэн индексээр хөрсний үзүүлэлтүүдийн дундаж утга нь SOC (0.35)>ШБ (0.16)>NPK (0.14)>pH (0.086) дараалалтай байна. Хөрсний үржил шимийн зэрэглэл нь багаас дунд зэрэг, хөрсний чанарын индекс нь дунд зэрэг ангилалд байна. Түлхүүр үгс: Хөрсний органик Нүүрстөрөгч, Ширхгийн бүрэлдэхүүн, Хөдөлгөөнт фосфор, Хөрсний чанарын индекс
Copyright (c) 2024 Zoljargal Khavtgai, Purevdorj Tserengunsen, Ikhbayar Damba, Bat-Oyun Tuvshinzaya https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Population settlement and internal migration of the region along the Mongolia-Russia-China economic corridor
In Mongolia, country with a small population, a large area, and a lot of agricultural, natural and mineral resources, one of the way to create an appropriate system of population distribution and settlement is the development of local transport infrastructure. Studying how the road and railway corridors planned within the framework of the Mongolia-Russia-China Economic Corridor program affecting the internal migration, distribution and settlement of the population is important for the further development of the corridors. The purpose of this research was to analyze the regional population changes and internal migration indicators along the Mongolian-Russian-Chinese economic corridor. Soum level data from the 2010 and 2020 population censuses were analyzed. 15 aimag centers and 179 soum were considered along the western, central, eastern and northern Mongolian-Russian-Chinese economic corridor. According to the results of the research, in the last 10 years, the population of aimag center and soum centers along the Mongolian-Russian-Chinese economic corridor was increased more than other cities and towns. In other words, if the annual population growth rate was compared with the national average, the population of 5 aimag centers and 26 soum centers of the study region was higher than the national average or had increased mechanically. As of 2020, 60.4 percent of Mongolia's population were live in this region, which is the core area of Mongolia's population. In the future, the study will be expanded and analyzed by comparing the vertical and horizontal axes of the economic corridors and transport infrastructure of Mongolia. It is important to create a population distribution and settlement system by dismantling the social and economic over-concentration in Ulaanbaatar, ensuring the balance of urban and rural development, appropriately deploying the laborforce, and reducing the flow of population migration from rural to urban areas. Монгол-Орос-Хятадын эдийн засгийн коридорын дагуух бүс нутгийн хүн амын шилжих хөдөлгөөн ба нутагшилт, суурьшил Хүн ам цөөн, том газар нутагтай, хөдөө аж ахуй, байгалийн болон ашигт малтмалын нөөц ихтэй Монгол Улсын хувьд хүн амын нутагшилт, суурьшлын зохистой тогтолцоог бүрдүүлэх нэг арга хэрэгсэл нь орон нутагт тээврийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх асуудал юм. Монгол-Орос-Хятадын эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөрийн хүрээнд төлөвлөсөн авто болон төмөр замын коридорууд нь хүн амын дотоод шилжих хөдөлгөөн, нутагшилт, суурьшилд хэрхэн нөлөөлж буйг судлах нь тухайн коридорын цаашдын хөгжилд чухал ач холбогдолтой. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол-Орос-Хятадын эдийн засгийн коридорын дагуух бүс нутгийн хүн амын тооны өөрчлөлт, дотоод шилжих хөдөлгөөний үзүүлэлтүүдэд сумын түвшинд дүн шинжилгээ хийж, зүй тогтлыг илрүүлэхэд оршино. Энэхүү судалгаанд 2010 болон 2020 оны хүн амын тооллогын материалыг ашиглан сумдын түвшинд дүн шинжилгээ хийсэн бөгөөд Монгол-Орос-Хятадын эдийн засгийн коридорын дагуух бүс нутагт эдийн засгийн баруун, төв, зүүн болон хойд коридорын дагуух 15 хот /нийслэл болон 14 аймгийн төв/, 179 сум, суурин /17 аймгийн 177 сум, нийслэлийн 2 дүүрэг/ хамруулан авч үзсэн. Судалгааны үр дүнгээр сүүлийн 10 жилд Монгол-Орос-Хятадын эдийн засгийн коридорын дагуух хот, суурингуудын хүн амын тоо бусад хот, суурингуудтай харьцуулахад илүүтэй өссөн байна. Өөрөөр хэлбэл судалгааны бүс нутгийн хотуудын хүн амын тоо бүгд өссөн бөгөөд хүн амын жилийн дундаж өсөлтийн хувийг улсын дундажтай харьцуулж үзвэл 5 хотод улсын дунджаас өндөр буюу механик өссөн бол суурингуудын хувьд 26 сумын төв механик өссөн байна. 2020 оны байдлаар Монгол Улсын нийт хүн амын 60.4 хувь нь оршин суух тус бүс нутаг нь Монгол Улсын хүн амын голомт нутаг юм. Цаашид тус судалгааг өргөжүүлэн Монгол орны эдийн засгийн коридорууд, тээврийн дэд бүтцийн босоо, хэвтээ тэнхлэгүүдийг харьцуулан дүн шинжилгээ хийх нь Улаанбаатар хотод төвлөрсөн нийгэм, эдийн засгийн хэт төвлөрлийг задлах, хот, хөдөөгийн хөгжлийн тэнцвэрийг хангах, ажиллах хүчийг зохистой байршуулах, хүн амын шилжих хөдөлгөөний хөдөөгөөс хот руу чиглэсэн урсгалыг сааруулах зэргээр хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтолцоог бүрдүүлэхэд ач холбогдолтой юм. Түлхүүр үгс: Хүн ам, Шилжих хөдөлгөөн, Эдийн засгийн коридор, Тээврийн дэд бүтцийн босоо, Хэвтээ тэнхлэг
Copyright (c) 2024 Otgonkhuu Tsedevish, Altanbagana Myagmarsuren, Urantamir Gankhuyag https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Some results of calculating the greenhouse gas absorption in the forest
Studying the effect of land use in urban areas with high population concentration, and the classification and importance of forest reserves are one of the important issues. Our country is a relatively vulnerable to climate change depending on its geographical location, and it is important to know the efficiency and needs of forest resources in order to ensure the implementation of green development policies in the context of changing natural and social processes. We conducted an assessment of Ulaanbaatar city's greenhouse gas emissions on land use and forest sector classification using detailed spatial mapping and information. Hence, this study included both evergreen conifers and seasonal deciduous forests, which undergo absorption processes during the warm season, while only evergreen forests undergo absorption during the cold season. High-resolution satellite imagery from Landsat-8 and Sentinel-2 was utilized to delineate land use types and reserve characteristics. The greenhouse gas absorption of Ulaanbaatar city's forests was 230,879.14 tons of CO2-eq, which is 1% of the greenhouse gas absorption of Mongolia's forestry sector. Among these, larch forests covering 50,126 hectares constitute 55% of the total forest area and contribute 56% of greenhouse gas absorption (130,292 CO2 equivalent). Coniferous and deciduous trees such as Larix sibirica, L.pinus, L.cedrus and L.birch, which have high greenhouse gas removal capacities, are primarily found on mountain slopes, peaks, and highlands, whereas, Populus laurifolia and Populus, with lower absorption capacities, mainly inhabit river valleys and mountain slopes. Ойн хүлэмжийн хийн шингээлтийг тооцсон зарим үр дүн (Улаанбаатар хотын жишээн дээр) Хүн амын төвлөрөл ихтэй хот орчмын газар ашиглалтын нөлөө, ойн сангийн ангилал, ач холбогдолыг судлах нь чухал асуудлын нэг юм. Манай орны хувьд газарзүйн байрлалаас хамаарч уур амьсгалын өөрчлөлтөд харьцангуй эмзэг бүс нутаг бөгөөд байгаль, нийгмийн үйл явц өөрчлөгдөж байгаа нөхцөлд ногоон хөгжлийн бодлогын хэрэгжилтийг хангахын тулд ойн сангийн үр ашиг, хэрэгцээг мэдэх нь чухал юм. Бид Улаанбаатар хотын хүлэмжийн хийн ялгарал, шингээлтийг газар ашиглалт, ойн салбарын ангиллыг тооцохдоо орон зайн өндөр нарийвчлалтай газрын зураг болон дэлгэрэнгүй мэдээлэл ашиглан гүйцэтгэсэн. Үүнд мөнх ногоон шилмүүст мод, улирлын навчит ой 2 дулааны улиралд шингээлтийн процесс явуулж байхад хүйтний улиралд зөвхөн мөнх ногоон модтой ой шингээлтийг явуулж байдаг. Эдгээр нарийн зааг ялгааг харуулахын тулд өндөр нарийвчлалтай Ландсат-8 болон Сэнтинэл-2 хиймэл дагуулын агаар сансрын зураг боловсруулан газар ашиглалтын төрлүүдийн хил зааг, дотоод шинж чанарыг ялган харуулсан. Улаанбаатар хотын ойн хүлэмжийн хийн шингээлт 230,879.14 тн СО2-экв бөгөөд Монгол улсын ойн салбарын хүлэмжийн хийн шингээлтийн 1% нь болдог. Эдгээрээс шинэсэн ой (50,126 га) нийт ойн талбайн 55%-д тархаж хүлэмжийн хийн шингээлтийн (130,292 СО2-экв) 56%-ийг эзэлж байна. Хүлэмжийн хийн шингээлтийн хэмжээ их байгаа шинэс, нарс, хуш, хус зэрэг шилмүүст болон навчит модод нь уулсын ар хажуу, орой, өндөрлөг хэсгээр тархаж байхад тархалт ба шингээлтийн хэмжээ бага улиас, улиангар зэрэг модод голын хөндий, уулын бэл хажууд голчлон ургажээ. Түлхүүр үгс: Газар ашиглалт, Хүлэмжийн хийн шингээлт, Ой, Модны төрлүүд, Шинэс
Copyright (c) 2024 Ser-Od Tsedevdorj, Gansukh Yadamsuren, Uuganbat Ganbold https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Evaluation of the current condition of road border ports in the eastern region of Mongolia
With the expansion of regional cooperation, there is a need for Mongolia to expand trade circulation, increase transportation, and connect the border port with the transport infrastructure. The development and expansion of ports are important for local development, the social economy of Mongolia and the entire region, and is the main driving force for trade, tourism, and employment. It is essential to study and identify the ports that will benefit the national, regional and local socio-economic development in the long and medium term from the point of view of economic geography. Therefore, this research aimed to study the current condition of the border ports in the eastern region of Mongolia and determine the port that plays a key role in the socio-economic development in the region. In this study, the current conditions of 6 ports in the eastern road were assessed using 12 criteria in 8 groups by employing the Analytical Hierarchy Process method. Based on the assessment of 6 ports located in the eastern region, Ereentsav and Bichigt ports received a high rating with a 2.09 index and 1.96 index respectively. These ports have good conditions for regional cooperation, foreign trade and turnover, and passenger traffic. Based on the above research methods, it is possible to identify and prioritize the ports that need to be developed in Mongolia. Монгол улсын зүүн бүсийн авто замын хилийн боомтуудын өнөөгийн нөхцөлийн үнэлгээ Бүс нутгийн хамтын ажиллагаа өргөжиж буй өнөө үед Монгол Улсын хувьд худалдааны эргэлтийг өргөжүүлэх, тээвэрлэлтийг нэмэгдүүлэхэд, хилийн боомтыг хөгжүүлэхэд тээврийн дэд бүтцээр холбох шаардлага үүсэж байна. Боомтуудыг хөгжүүлэх, өргөжүүлэх нь Монгол улсын болон бүс, орон нутгийн нийгэм эдийн засагт чухал ач холбогдолтой ба худалдаа, аялал жуулчлал, аж үйлдвэрлэл, хөдөлмөр эрхлэлтэд гол хөдөлгөгч хүч болдог. Монгол улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй хилийн боомтоос урт, дунд хугацаандаа Үндэсний болон бүс, орон нутгийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд голлох үүрэгтэй, үр өгөөжтэй байх боомтуудыг эдийн засгийн газарзүйн үүднээс судлан тодорхойлж, тэргүүн ээлжид хөгжүүлэх нь нэн чухал байна. Иймд энэхүү судалгаагаар Монгол улсын зүүн бүсийн хилийн боомтуудын өнөөгийн нөхцөлийг судалж бүсийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд голлох үүрэг бүхий боомтыг тодорхойлохыг зорьсон. Судалгааны хүрээнд зүүн бүсийн авто замын 6 боомтод 8 бүлгийн 12 шалгуур үзүүлэлтүүдийг ашиглан, Шатлан эрэмбэлэх аналитик аргаар өнөөгийн нөхцөлийн үнэлгээ хийсэн. Зүүн бүсэд орших 6 боомтуудад үнэлгээ хийхэд Эрээнцав боомт 2.09 индексээр Бичигт боомт 1.96 индексээр буюу өндөр үнэлгээ авч байна. Тус боомтын хувьд бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, гадаад худалдааны эргэлт, зорчигч тээврийн хөдөлгөөн зэрэг сайн нөхцөлтэй байна. Дээрх судалгааны арга аргачлалд тулгуурлан Монгол улсын хэмжээнд тэргүүн ээлжид хөгжүүлэх хэрэгцээтэй боомтуудыг тодорхойлох боломжтой юм. Түлхүүр үгс: Хилийн боомт, Бүс нутгийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, Боомтын эдийн засгийн төрөлжилт, Боомтын газарзүй
Copyright (c) 2024 Nandin-Erdene Amartuvshin, Altanbagana Mygmarsuren, Urantamir Gankhuyag https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Factors affecting indoor air quality in kindergartens
As part of this study, we aimed to determine the air quality in kindergartens where children aged 5 and under, the most vulnerable group to air pollution, spend their daytime hours. We sought to identify the factors influencing air quality in these indoor environments. From September 2022 to March 2023, we conducted measurements in 36 kindergarten classrooms located in Ulaanbaatar's ger districts (n=15), apartment districts (n=20), and a remote area (n=1), using the AirVisual Pro portable air quality measurement device. We measured particulate matter (PM10), fine particulate matter (PM2.5), carbon dioxide (CO2), temperature (t), and relative humidity (RH) at 15-minute intervals. Using the measurement results, we performed statistical analysis to assess changes in air pollution over time and correlations with the external environment and attendance of children. The study results identified several factors affecting indoor air quality in kindergartens: 1. Analysis of particulate matter measurements in 36 kindergartens showed that the average PM10 level in the 14 kindergartens in the ger district was 76.3±50.1 µg/m³, while in the 20 kindergartens in the apartment district, it was 42.4±26.5 µg/m³. In the remote area kindergarten, the average PM10 level was 22.8 µg/m³ with lower variability. 2. The average PM10 level in the KG3 kindergarten located in the ger district was 1.6 times higher than in the KG105 kindergarten in the apartment district and 3.7 times higher than in the KG48 kindergarten in the remote area. PM10 levels in the KG3 (ger district) kindergarten increased during morning and evening heating times, whereas in the KG105 (apartment district) kindergarten, it only increased during evening heating times and remained at the same level throughout the week. In the KG48 (remote area) kindergarten, PM10 levels rose until 11:00 AM, coinciding with the children's arrival time, and were very low on weekends. The carbon dioxide (CO2) levels in all kindergartens increased sharply at the start of classes and remained high until dismissal, with a slight decrease observed during naptime. Дотоод орчны агаарын чанарт нөлөөлөх зарим хүчин зүйлс: Цэцэрлэгийн орчны судалгаа Энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд агаарын бохирдолд хамгийн өртөмтгий насны бүлэг болох 5 хүртэлх насны хүүхдийн өдрийн цагаа өнгөрөөж буй цэцэрлэгийн дотоод орчны агаарын чанарыг тодорхойлох, нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг тодруулахаар зорилоо. Улаанбаатар хотын гэр хороолол (n=15), орон сууцны хороолол (n=20) болон хотын төвөөс алслагдсан (n=1) байршилд нийт 36 цэцэрлэгийн ангиудад 2022 оны 9-р сараас 2023 оны 3-р сар хүртэлх хугацаанд AirVisual Pro жижиг оврын агаарын чанарын хэмжигч төхөөрөмжийн тусламжтай том ширхэглэгт (PM10) тоосонцор, нарийн ширхэглэгт (PM2.5) тоосонцор, нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO2), температур (t), харьцангуй чийгшил (RH) зэрэг үзүүлэлтүүдээр 15 минутын интервалтай хэмжилт гүйцэтгэсэн. Хэмжилтийн үр дүнг ашиглан статистик боловсруулалт, агаарын бохирдлын цаг хугацааны өөрчлөлт, гадаад орчин, хүүхдийн ирцээс хамаарах хамаарал зэргийг тооцсон. Судалгааны үр дүнгээс цэцэрлэгийн дотоод орчны агаарын чанарт нөлөөлөх дараах хүчин зүйлсийг тодорхой болголоо. Тухайлбал: (1) 36 цэцэрлэгийн дотоод орчны тоосонцрын хэмжилтийн үр дүнгээс харахад гэр хорооллын 14 цэцэрлэгийн PM10-ын дундаж агууламж 76.3±50.1 мкг/м3, орон сууцны хорооллын 20 цэцэрлэгийн PM10-ын дундаж агууламж 42.4±26.5 мкг/м3 байна. Алслагдсан бүсэд байрлах цэцэрлэгт PM10-ын дундаж агууламж 22.8 мкг/м3 , хэлбэлзэл бага байгаа нь байна. (2) Гэр хорооллын бүсэд байрлах KG3 цэцэрлэгийн PM10-ын дундаж агууламж орон сууцны хороололд байрлах KG105 цэцэрлэгийн PM10-ын дундаж агууламжаас 1.6 дахин их, алслагдсан бүсэд байрлах KG48 цэцэрлэгийн PM10-ын дундаж агууламжаас 3.7 дахин их байна. Тоосонцрын агууламж KG3 (гэр хороолол) цэцэрлэгт өглөө, оройн галлагааны цагуудад, KG105 (орон сууцны хороолол) цэцэрлэгт зөвхөн оройн галлагааны цагуудад өсөх ба долоо хоногийн бүх өдрүүдэд ижил түвшинд, KG48 (алслагдсан бүс) цэцэрлэгт өглөөний хүүхэд цуглах цагтай зэрэгцэн 11:00 цаг хүртэл өсөөд буурах ба амралтын өдрүүдэд маш бага байна. Харин нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO2)-ийн агууламж бүх цэцэрлэгүүдэд хичээл эхлэх цагаас огцом өсөж, тарах хүртэл өндөр байдаг ба энэ хооронд хүүхдүүд унтах цагаар бага зэрэг буурсан ажиглагдаж байна. Түлхүүр үгс: Хүүхэд, Гэр хороолол, Орон сууц, Алслагдсан бүс, Агаарын чанар
Copyright (c) 2024 Iderkhangai Erdenebat, Soyol-Erdene Tseren-Ochir, Barkhasragchaa Baldorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Spatio-temporal changes of pasture land in Selenge River Basin using spectral indices
Changes in pasture land cover in the Selenge River Basin were processed using Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) vegetation spectral indices from 2000 to 2020 at 5-year intervals. The study determined relationships between air temperature, precipitation, population, and number of animals during the growing season of those years. Spatial and temporal changes in Mongolian grassland and hay classification were graphically and quantitatively processed using the Google Earth Engine (GEE) platform and map processing software. Factors influencing changes in plant indices that represent plant growth from June to August were evaluated by correlation assessment. During the study period, the maximum value of NDVI was observed in 2020 and the minimum value was observed in 2000. Considering the average value of them, it was 0.64 in 2000 and 0.7 in 2020. But in 2005 and 2015, the average value decreased to 0.57. When developing the EVI, the average value between 2000 and 2015 was consistent and between 0.33<EVI<0.35 but increased to 0.42 in 2020. Rainfall had fluctuated for the 20 years, but it increased for the last 10 years, while the average temperature increased to 20.6 in 2015. In the last 20 years, the human population increased by 2 times, while the number of animals increased by 2.5 times. All developed indicators had low inter-correlations for each year, and inter-indicator correlations were calculated by differentiating pasture type. As a result, it was observed that the number of animals was inversely related to the values of spectral indices of all plants. Also, Leaf area index (LAI) values increased in high mountain pastures when rainfall increased during the vegetation period. Ургамлын индекс ашиглан Сэлэнгэ мөрний сав газрын бэлчээрийн ургамлан нөмрөгийн орон зай, цаг хугацааны өөрчлөлтийг тодорхойлох нь Сэлэнгэ мөрний сав газар дахь бэлчээрийн хэв шинжийн өөрчлөлтийг Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) хиймэл дагуулын ургамлын спектрийн индексүүдийг ашиглан 2000-2020 оны ургамал ургалтын хугацааны мэдээг 5 жилийн давтамжтайгаар боловсруулсан. Тус мэдээг сонгосон онуудын ургамал ургалтын хугацааны агаарын температур, хур тунадас, хүн амын тоо, малын тоо зэргийн өөрчлөлт, хоорондын хамаарлыг тодорхойллоо. Харин Монгол орны бэлчээр, хадлангийн ангиллыг Google Earth Engine (GEE) платформ болон газрын зургийн боловсруулалтын программыг тус тус ашиглан орон зайн болон цаг хугацааны өөрчлөлтийг зурган, тоон байдлаар боловсруулалт хийсэн. Ургамал ургалтын оргил үе болох 6-аас 8-р саруудын ургамлын индексүүдийн өөрчлөлтөд нөлөөлөгч хүчин зүйлүүдийг коррелиацийн үнэлгээгээр үнэллээ. Судалгааны хугацаанд ургамлын нормчлогдсон ялгаврын индекс (NDVI)-ийн хамгийн их утга 2020 онд байсан бол хамгийн бага утга нь 2000 онд байв. Үүнийг дундаж утгаар нь авч үзэхэд 2000 онд NDVI=0.64, 2020 онд NDVI=0.7 гэсэн утгуудыг өгч байсан. Харин 2005 болон 2015 онуудад дундаж утга нь NDVI=0.57 болтлоо буурсан үзүүлэлттэй гарсан. Сайжруулсан ургамлын индекс (EVI)-ийг тооцоход 2000-2015 онуудад дундаж утга нь тогтмол 0.33<EVI<0.35 хооронд хэлбэлзэж байсан бол 2020 онд EVI=0.42 болж өссөн. Судалгааны хугацаанд сүүлийн 10 жилд хур тунадас нэмэгдэх хандлагатай байсан бол агаарын дундаж температур 2015 онд хамгийн их буюу 20.6°C хүрсэн байна. Хүн амын тоо сүүлийн 20 дунджаар 2 дахин нэмэгдсэн бол малын тоо 2.5 дахин нэмэгдсэн үзүүлэлттэй байна. Боловсруулсан бүх үзүүлэлтийг харьцуулахад хоорондын хамаарал бага байсан бөгөөд бэлчээрийн хэв шинжид ялгаж үзүүлэлт хоорондох хамаарлыг тооцсон. Үүний үр дүнд малын тоо үзүүлэлт бүх ургамлын спектрийн индексүүдийн утгуудтай урвуу хамааралтай байгаа нь ажиглагдсан. Мөн ургамал ургалтын хугацааны хур тунадас нэмэгдэхэд өндөр уулын бэлчээрт навчны талбайн индекс (LAI)-н утга өссөн үзүүлэлттэй байна. Түлхүүр үгс: Сэлэнгэ мөрний сав газар, Ургамлын индекс, Бэлчээрийн газар, MODIS
Copyright (c) 2024 Uyanga Batbold, Bayartungalag Batsaikhan, Altansukh Ochir, Davaadorj Davaasuren https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Organic carbon stocks of desertification monitoring sites
18 cuttings and 40 samples of soil organic carbon resources of Gobisumber province were prepared, and morphological, chemical (carbonate CaCO3, reaction medium-pH humus, available potassium K2O) and physical properties (sand, silt, clay) were prepared in the soil laboratory of the Institute of Geography and Geoecology of the Mongolian Academy of Sciences, and analyzed. The reaction environment at the depth of 0-30 cm of the total section was 7.4-9.7% or weakly alkaline to strongly alkaline, and the reaction environment of Ch8 and Ch9 soils was between 6-6.5 or neutral environment. Humus content varied between 1-2.5% of the total soil. Since kastanozems and aridic Kastanozems soils of the dry steppe prevailed, when grouped into these two types, the organic carbon reserves of kastanozems soils ranged from 28.9 to 38 t ha-1, and the reserves of aridicKastanozems soils ranged from 17.7 to 27.6 t ha-1. In the field of desertification, in the experimental area, the reserves were 18.3-24.9 t ha-1 outside the fence, and 12.1-33.8 t ha-1 inside the fence. This result indicated that the level of soil fertility is improving as a result of the rehabilitation of fenced areas. Цөлжилтийн мониторингийн талбайн органик нүүрстөрөгчийн нөөц (Говьсүмбэр аймгийн жишээн дээр) Говьсүмбэр аймгийн хөрсний органик нүүрстөрөгчийн нөөцийг мониторинг цэгүүдийн хүрээнд 18 зүсэлт 40 дээж бэлтгэн морфологи болон хими (карбонат CaCO3, урвалын орчин-pH ялзмаг, хөдөлгөөнт кали K2O мөн физик шинж чанарыг (элс, тоос, шаврыг) ШУА-ийн Газарзүй, геоэкологийн хүрээлэнгийн Хөрсний лабораторид шинжилгээнд хамруулсан. Нийт зүсэлтийн 0-30 см-ын гүн дэх урвалын орчин 7.4-9.7% буюу сул шүлтлэгээс хүчтэй шүлтлэг, Ч8,Ч9 хөрсний урвалын орчин 6-6.5 хооронд буюу саармаг орчинтой байна. Ялзмагийн агууламжийн хувьд нийт хөрсөнд 1-2.5%-н хооронд хэлбэлзэж байна. Хуурай хээрийн хүрэн болон цайвар хүрэн хөрсний хэв шинж давамгайлсан тул энэ хоёр төрөлд багцалж үзэхэд хүрэн хөрсний органик нүүрстөрөгчийн нөөц 28.9-38 тн га-1 , цайвар хүрэн хөрсний нөөц 17.7-27.6 тн га-1 хооронд хэлбэлзэж байсан. Цөлжилтийн сууринд туршилтын талбайд хашааны гадна талд 18.3-24.9 тн га-1, хашаан доторх 12.1-33.8 тн га-1 нөөцтэй байна. Энэ нь хашаалсан талбайн нөхөн сэргээлтийн ажлын үр дүнд хөрсний үржил шимийн түвшин сайжирч байгааг илтгэж байна. Түлхүүр үгс: Цөлжилт, Мониторинг, Цайвар хүрэн, Органик нүүрстөрөгчийн нөөц
Copyright (c) 2024 Tuguldur Nyam-Osor, Ganchudur Tsetsegmaa, Khaulanbek Akhmadi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Groundwater recharge and soil moisture in the unsaturated zone of Gobi region
In Mongolia, which belongs to an arid and semi-arid climate, freshwater resources are limited and unevenly distributed, and in particular, water consumption in the Gobi region is 100% dependent on groundwater. Therefore, assessment of groundwater resources is essential for implementing water resources management. This study aimed to evaluate the hydrological processes (soil moisture, evapotranspiration, groundwater recharge, etc.) of the Gobi region and to determine the importance of water vapor diffusion. The water and energy balance model that includes water vapor diffusion fluxes and two soil layers was simulated using 2019-2023 daily meteorological data from Tsogt-Ovoo soum of Umnugobi province. Model results showed that evaporation was the main loss in the soil water balance, accounting for 75% of total precipitation. Infiltration occurred only during heavy rainfall. The water vapor diffusion flux accounted for up to 46% of groundwater recharge in the study area. Therefore, hydrological models should consider the water vapor diffusion flux in the water and energy balance, especially in the Gobi region. Говийн усаар ханаагүй бүсийн хөрсний чийгийн хөдлөл зүй ба газрын доорх усны тэжээмж Цэвэр усны нөөц хязгаарлагдмал, жигд бус тархалттай ба хуурай, хагас хуурай уур амьсгалтай Монгол орны хувьд, ялангуяа Говийн бүсийн усны хэрэглээ, ашиглалт газрын доорх уснаас 100% хамааралтай байдаг. Иймээс газрын доорх усны тэжээмжийг үнэлэх нь усны нөөцийн менежментийг хэрэгжүүлэхэд чухал юм. Судалгааны ажлын зорилго нь Говийн бүсийн гидрологийн үйл явцуудыг (ул хөрсөн дэх чийгийн хөдөлгөөн, ууршилт, газрын доорх усны тэжээмж гэх мэт) үнэлэх, мөн усны уурын диффузийн ач холбогдлыг тодорхойлоход оршино. Усны уурын диффузийн урсгалыг агуулсан ус ба энергийн балансын 2 үетэй загварт Өмнөговь аймгийн Цогт-овоо сумын цаг уурын станцын 2019-2023 оны өдөр бүрийн мэдээг ашигласан. Загварын үр дүнгээс харахад ууршилт нь усны балансын үндсэн алдагдал бөгөөд нийт хур тунадасны 75%-г эзэлнэ. Нэвчилт нь зөвхөн их хэмжээний хур тунадас орсон үед явагдана. Усны уурын диффузийн урсгал нь газрын доорх усны тэжээмжийн 46 хүртэлх хувийг бүрдүүлж байна. Иймд гидрологийн загварууд нь ус ба энергийн балансад усны уурын диффузийн урсгалыг, ялангуяа Говийн бүсэд тооцох нь зүйтэй. Түлхүүр үгс: Диффузийн урсгал, Ууршилт, Нийлбэр цацраг, Тэжээмж
Copyright (c) 2024 Enkhbayar Dandar, Batchimeg Gansukh, Naranchimeg Batsaikhan, Aley Mustafa https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Effect of mulch on soil moisture conservation (In the example of trees planted in two different soils in a greenhouse)
Using organic and inorganic mulches, soil moisture was compared in two different types of soil. In the study, soil moisture was measured using a TDR 150 model Soil Moisture Meter. Two types of soil, sandy loam and loam, were used in four versions with 5 repetitions each. The soil moisture measuring sensor was placed at a depth of 12 cm at intervals of 7-10 days (during plant growth). Compared to the control scenario, the loam soil with Populus laurifolia had an average moisture content of 12.83% of the total cover, while the scenario planted with sandy soil had an average moisture content of 14.12%. However, Ulmus pumila had 19.11% moisture in loam soil and 22.52% in sandy loam soil. The results of this study showed that the moisture content of sandy loam soil was higher than that of loam soil. Because there are no capillary pores in the sand, the transfer of soil moisture from the lower layers to the surface for evaporation was low. In sandy loam soils, leaf mulch and straw mulch led to 20-30% more control and 5-10% more tree diameter compared to other mulch types. On the other hand, in light soil loam, tree height was 15-20% higher and diameter was 3-8% greater than the control. The results of this study proved that covering the soil has many advantages, such as reducing evaporation from the soil surface, increasing soil moisture, reducing soil compaction, and promoting plant growth. The covering materials used in this experimental study of soil moisture protection offer numerous advantages as they are widely available, environmentally friendly, and economical materials for our country. By covering the topsoil of the seedlings with the seeds to retain moisture, the soil properties would improve, leading to a reduction in the watering rate of the trees by half and water savings Хучаасны нөлөө хөрсний чийг хамгаалах боломж (Хүлэмжид хоёр ялгаатай хөрсөнд тариалсан модны жишээн дээр) Органик ба органик биш хучаасыг ашиглан хөрсний чийгийг хоёр өөр хэв шинжийн хөрсөнд харьцуулан судалж, модны өсөлт, хөрсний чийг хэрхэн өөрчлөлт, үр дүнг цаашдын судалгааны ажилд ашиглах зорилготойгоор энэхүү судалгааг хийлээ. Судалгаанд TDR 150 загварын SOIL MOISTURE METER хэмжигч багажийг ашиглан хөрсний чийгийг хэмжсэн. Элсэнцэр, хөнгөн шавранцар 2 төрлийн хөрс, органик ба органик биш хучаасыг дөрвөн хувилбар 5 давталттай, хоёр төрлийн модыг тариалж ижил хэмжээтэй усалгааг тогтмол цаг хугацаанд хийж туршилтыг явуулсан. Хөрсний чийг хэмжих мэдрэгч 12 см гүнд 7-10 хоногийн давтамжтайгаар (ургамал ургалтын хугацаанд) хэмжилт хийсэн. Хөрсний чийгийг хяналтын хувилбартай харьцуулахад улиас тарьсан хөнгөн шавранцар хөрс бүх хучаасны дунджаар 12.83% чийгтэй, элсэнцэр хөрсөнд тарьсан хувилбар 14.12 %-ийн чийгтэй байна. Харин хайлаасны хувьд хөнгөн шавранцар хөрсөнд 19.11%, элсэнцэр хөрсөнд 22.52%-ийн чийгтэй байна. Элсэнцэр хөрсний чийг хөнгөн шавранцар хөрснөөс илүү байгаа нь энэ судалгааны дүнгээс харагдаж байна. Учир нь элс капляр сүв байхгүй учир хөрсний доод үе давхаргаас хөрсний чийг шилжилт гадаргын ууршил бага байдагтай холбоотой. Элсэнцэр хөрсөнд хучаасны төрлүүдээс навчин хучаастай болон сүрлэн хучаастай модны өндөр хяналттай харьцуулахад 20-30 %, модны диаметрийн хувьд 5-10 % илүү байна. Харин хөнгөн шавранцар хөрсөнд хяналттай харьцуулахад модны өндөр 15-20 %, диаметр 3-8 % илүү байна. Дэлхийн дулаарал, хуурайшил нэмэгдэж буй өнөөгийн нөхцөлд ус ашиглалтын асуудал дэлхийн олон улс оронд үүний дотор гандуу хуурай уур амьсгалтай Монгол оронд тулгамдсан асуудлын нэг болж байна Хөрсийг хучих нь хөрсний гадаргын ууршилтыг бууруулах, хөрсний чийгийг нэмэгдүүлэх, хөрсний нягтралыг бууруулах, ургамлын өсөлтийг дэмжих зэрэг олон давуу талтай байгаа нь энэхүү судалгааны дүнгээр нотлогдож байна. Хөрсний чийг хамгаалах энэхүү туршилт судалгаанд ашиглагдсан хучаасны материалууд нь манай орны хувьд олдоц арвин, байгальд ээлтэй, эдийн засгийн хувьд хэмнэлттэй материал гэдгээрээ давуу тал ихтэй юм. Бортоготой модны өнгөн хөрсийг хучиж чийгийг барьснаар хөрсний шинж чанар сайжирч модны усалгааны нормыг 2 дахин багасгаж ус хэмнэх ач холбогдолтой юм. Түлхүүр үгс: Хөрсний чийг хамгаалах, Хөрсний чийг, Хучаас, Навчин хучаас, Сүрлэн хучаас, Чулуун хучаас, Элсэн хучаас
Copyright (c) 2024 Elbegzaya Gankhuyg, Purevdorj Tserengunsen, Bat-Oyun Tuvshinzaya, Ganzorig Ulgiichimeg, Zolzaya Maamkhuu https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Characteristics and properties of soil reaction (pH) of Mongolian forest
This study aimed to identify the soil pH of forests distributed across Mongolia and determine the types of forest soil and their corresponding reaction environments at different depths. The study was based on 1558 samples collected from 301 profiles of forest soil, in which data were collected in Mongolia before 2024. The primary forest soil types found in Mongolia included Umbrisols (Gelic), Leptic umbrisols, Podzols, Mollic Umbrisols, Gleyic Umbrisols, Podzols (Arenic), and fluvisols. The Tukey test was employed to analyze differences in forest soil pH between soil types. Also, the study was carried out to detect soil pH content in both the upper and lower layers of forest soil, as well as within the genetic layers of each soil type. Forest soil pH in Mongolia ranged from 3.50 to 8.55, with an average of 6.39, indicating a weak acidic. The results of Tukey's test revealed significant differences in soil reaction across forest soil types (p < 0.05). Podzols were found to be the most acidic (pH=4.9), while the podzols (arenic) were the more neutral (pH=6.96). The upper soil layer, the O organic layer, was more acidic (pH 6.0), and the soil became progressively more alkaline (pH 7.32) with decreasing depth. Regarding the geographical distribution of the soil pH, the analysis revealed that an average pH ranged between 7.51-8.09 in many forest soil locations on the western side of Khuvsgul Lake and the Darhad depression. This indicated that certain forests and trees thrive in highly alkaline soil pH compared to soil pH conditions in other forests. Монгол орны ой, тайгын хөрсний урвалын орчин (pH)-ы шинж чанар ба онцлог Монгол орны хөрсний судалгаануудад ой, тайгын хөрсний урвалын орчны тухай дурдагдсан байдаг боловч хөрсний хэв шинжээр нь урвалын орчныг харьцуулан судалсан судалгааны ажлууд дутмаг байна. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн уулсын ой, тайгын хөрсний урвалын орчны онцлог шинж чанар, ялгаатай байдлыг судлахыг зорьсон. Монгол оронд 2024 оноос өмнө хийгдэж байсан ойн хөрсний 301 зүсэлтийн 1558 ширхэг дээжийн дүн мэдээллийг ашиглав. Хөрсний урвалын орчныг хөрс усны 1:2.5 харьцаагаар Thermo scientific Orion 5 star багаж ашиглаж тодорхойлсон. Монгол орны ойд Тайгын цэвдэг, Тайгын ширэгт, Чандруулаг, Ойн бараан, Нугархаг ойн бараан, Сул чандруулаг элсэн, Татмын ойн зэрэг хэв шинжийн хөрс голчлон тархсан байдаг. Эдгээр хөрсний хэв шинж бүрийн урвалын орчныг хооронд нь харьцуулах аргаар энэхүү судалгааны үр дүнг боловсруулав. Мөн хөрсний дээд (topsoil) үе давхарга дахь урвалын орчныг доод (subsoil) үе давхарга дахь урвалын орчны агууламжтай харьцуулахаас гадна хөрсний генетик үе давхаргууд дах урвалын орчныг судалсан. R studio Тукей (Tukey) тест ашиглан ойн хөрсний хэв шинж, төрөл хооронд урвалын орчин ялгаатай эсэхийг шалгасан. Монгол орны ойн хөрсний урвалын орчин 3.50-8.55 хооронд байх бөгөөд дунджаар 6.39 буюу сул хүчиллэг шинж чанартай байна. Тукей тестийн үр дүнгээр хөрсний урвалын орчин ойн хэв шинж бүрд ялгаатай байсан (p < 0.05). Тайгын чандруулаг хөрс хамгийн хүчиллэг буюу pH=4.9 байхад Нарсан ойн сул чандруулаг элсэн хөрс хамгийн шүлтлэг буюу pH= 6.96 байна. Хөрсний дээд үе давхарга буюу О органик үе давхаргад илүү хүчиллэг (pH 6.0) байх бөгөөд доошлох тусам ойн хөрс илүү шүлтлэг (pH 7.32) шинж чанартай болж байна. Газарзүйн тархалтаар ойн хөрсний урвалын орчныг харахад Хөвсгөл нуурын баруун тал, дархадын хотгор орчмын ойн хөрсний урвалын орчин (pH) дунджаар 7.51-8.09 байна. Энэ нь бусад ойн хөрсний урвалын орчинтой харьцуулахад маш шүлтлэг бөгөөд Монгол орны зарим ой, мод илүү шүлтлэг орчинд ургадаг онцлогтойг харуулж байна. Түлхүүр үгс: Хөрсний урвалын орчин, pH, Ойн хөрс, Хөрс, Хангай, Хэнтий, Хөвсгөл, Монгол
Copyright (c) 2024 Byambaa Ganbat, Bolormaa Tseden-Ish https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A study on the effect of windbreaks of forest strips established in sandy soil regions of central Mongolia
The purpose of this research was to estimate the wind force reduction effects of different types of tree species in windbreak, based on monitoring results. Field experiments were carried out during 2010–2017 at the Research and Experimental Center for Combating Desertification (47°27′N, 103°68′E; 1967 m a.s.l) in Elsen Tasarkhai, Khugnu-Tarna National Park in Rashaant soum of Bulgan province, central Mongolia. The studied tree species included Acer tataricum, Populus sibirica, Malus Pallasiana, Ulmus pumila, Salix ledebouriana and Caragana arborescens. The wind data collected by the Hobo loggers were downloaded using Onset HOBOware® Lite Software Version 2.2.1 (Onset Computer Corporation, Pocasset, MA). The estimation procedure incorporated the 1999 version of the windbreak sub-model of the Wind Erosion Prediction System (WEPS). Windbreak effects were estimated in terms of friction velocity reduction, which is a function of wind speed and direction, distance from the barrier, tree height, porosity, width and orientation. Windbreak characteristics (windbreak type, height, width, porosity, and location) were recorded. A significant effect of windbreak on airflow reduction was proven on the leeward side of windbreak in a belt corresponding to approximately 15-30 times the height of the windbreaks and it depended on the optical porosity. During the monitoring period, the impacts were varied, but all species had reduced the wind speed to a certain distance. As a result, the annual growth rate of tree species showed the significant importance of wind protection. By identifying the effect of shelterbelts on living windbreaks and wind data using long-term monitoring in sandy soil regions of central Mongolia, advanced tree planting and forest strip establishing methods would be developed. Монгол орны ой, тайгын хөрсний урвалын орчин (pH)-ы шинж чанар ба онцлог ХУРААНГУЙ: Монгол орны хөрсний судалгаануудад ой, тайгын хөрсний урвалын орчны тухай дурдагдсан байдаг боловч хөрсний хэв шинжээр нь урвалын орчныг харьцуулан судалсан судалгааны ажлууд дутмаг байна. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн уулсын ой, тайгын хөрсний урвалын орчны онцлог шинж чанар, ялгаатай байдлыг судлахыг зорьсон. Монгол оронд 2024 оноос өмнө хийгдэж байсан ойн хөрсний 301 зүсэлтийн 1558 ширхэг дээжийн дүн мэдээллийг ашиглав. Хөрсний урвалын орчныг хөрс усны 1:2.5 харьцаагаар Thermo scientific Orion 5 star багаж ашиглаж тодорхойлсон. Монгол орны ойд Тайгын цэвдэг, Тайгын ширэгт, Чандруулаг, Ойн бараан, Нугархаг ойн бараан, Сул чандруулаг элсэн, Татмын ойн зэрэг хэв шинжийн хөрс голчлон тархсан байдаг. Эдгээр хөрсний хэв шинж бүрийн урвалын орчныг хооронд нь харьцуулах аргаар энэхүү судалгааны үр дүнг боловсруулав. Мөн хөрсний дээд (topsoil) үе давхарга дахь урвалын орчныг доод (subsoil) үе давхарга дахь урвалын орчны агууламжтай харьцуулахаас гадна хөрсний генетик үе давхаргууд дах урвалын орчныг судалсан. R studio Тукей (Tukey) тест ашиглан ойн хөрсний хэв шинж, төрөл хооронд урвалын орчин ялгаатай эсэхийг шалгасан. Монгол орны ойн хөрсний урвалын орчин 3.50-8.55 хооронд байх бөгөөд дунджаар 6.39 буюу сул хүчиллэг шинж чанартай байна. Тукей тестийн үр дүнгээр хөрсний урвалын орчин ойн хэв шинж бүрд ялгаатай байсан (p < 0.05). Тайгын чандруулаг хөрс хамгийн хүчиллэг буюу pH=4.9 байхад Нарсан ойн сул чандруулаг элсэн хөрс хамгийн шүлтлэг буюу pH= 6.96 байна. Хөрсний дээд үе давхарга буюу О органик үе давхаргад илүү хүчиллэг (pH 6.0) байх бөгөөд доошлох тусам ойн хөрс илүү шүлтлэг (pH 7.32) шинж чанартай болж байна. Газарзүйн тархалтаар ойн хөрсний урвалын орчныг харахад Хөвсгөл нуурын баруун тал, дархадын хотгор орчмын ойн хөрсний урвалын орчин (pH) дунджаар 7.51-8.09 байна. Энэ нь бусад ойн хөрсний урвалын орчинтой харьцуулахад маш шүлтлэг бөгөөд Монгол орны зарим ой, мод илүү шүлтлэг орчинд ургадаг онцлогтойг харуулж байна. Түлхүүр үгс: Хөрсний урвалын орчин, pH, Ойн хөрс, Хөрс, Хангай, Хэнтий, Хөвсгөл, Монгол
Copyright (c) 2024 Ganchudur Tsetsegmaa,*, Cho Wonwoo, Khaulanbek Akhmadi , Hoduck Kang https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Plant community changes in the steppe zone in Mongolia
The steppe zone is an ecosystem under intense human pressure and prone to land degradation, and its plant community structure has considerably changed in recent years. Long-term studies on vegetation communities in arid areas are vital for understanding their dynamics and for describing potential changes in plant communities caused by climate change in the future. The objective of this study was to describe the changes in plant communities in the dry steppe zone over an extended period. In these steppe communities, we selected a reduction in species richness, diversity and plant cover as an indication of vegetation degradation. We conducted a long-term monitoring study at the permanent plots selected in the Rashaant and Gurvanbulag soums of Bulgan province and Burd soum of Uvurkhangai province from 2011 to 2023. As a result, a clear downward trend in species richness was observed in each monitoring plot, but it was not statistically significant. The average species diversity was 1.7 and ranged from 0.7 to 2.6. It fluctuated annually but gradually decreased from 1.8 to 1.4 on average during 2011-2023. For the vegetation cover, an increasing trend was observed at some monitoring sites, however, this was related to an increase in digression species cover. We concluded that the composition of plant communities has changed into degraded conditions, however, there are no directional changes in the vegetation communities. Хуурай хээрийн ургамал бүлгэмдлийн өөрчлөлт Хуурай хээрийн бүс нь хүний үйл ажиллагааны нөлөөнд эрчимтэй өртдөг, газрын доройтолд эмзэг экосистем бөгөөд энд ургамал бүлгэмдлийн бүтэц, бүрэлдэхүүн мэдэгдэхүйц өөрчлөгдөж байна. Хуурай, гандуу бүс нутгийн ургамал бүлгэмдлийг урт хугацаанд судлах нь түүний динамикийг ойлгох, ирээдүйд учрах уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөхцөлд ургамал бүлгэмдэл хэрхэн өөрчлөгдөх боломжийг тодорхойлох суурь болох юм. Бидний судалгааны ажлын зорилго нь хуурай хээрийн бүсэд ургамал бүлгэмдлийн өөрчлөлтийг урт хугацаанд судлахад оршино. Эдгээр хээрийн бүлгэмдлүүдэд зүйлийн баялаг, олон янз байдал болон тусгагийн бүрхцийн бууралтыг ургамал нөмрөгийн доройтлыг илэрхийлэх индикатораар сонгон ажигласан. Бид урт хугацааны мониторинг судалгааг 2011-2023 онд Булган аймгийн Рашаант, Гурванбулаг, Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумдад сонгон авсан мониторинг цэгүүдэд хийж гүйцэтгэлээ. Судалгааны дүнгээр ургамлын зүйлийн бүрдэл нь бүх мониторинг цэгүүдэд мэдэгдэхүйц буурах хандлагатай байсан боловч энэ нь статистикийн хувьд ач холбогдолгүй байв. Зүйлийн олон янз байдал нь дунджаар 1.7 байх бөгөөд 0.7-2.6 хооронд хэлбэлзэнэ. Хэдийгээр зүйлийн олон янз байдал нь жил бүр харилцан адилгүй байх боловч судалгаа явуулсан 2011-2023 онд 1.8-аас 1.4 болж аажмаар буурсан хандлагатай байв. Ургамлын тусгагийн бүрхцийн хувьд зарим мониторинг цэгүүдэд нэмэгдэх хандлага ажиглагдсан нь доройтлын таниур ургамлын бүрхэц нэмэгдсэнтэй шууд холбоотой. Бидний судалгаагаар ургамал бүлгэмдлийн бүрэлдэхүүн нь доройтсон төлөвт шилжсэн байх боловч ургамал бүлгэмдэлд үндсэн өөрчлөлт гараагүй гэж дүгнэж байна. Түлхүүр үгс: Булган, Зүйлийн бүрдэл, олон янз байдал, Урт хугацааны судалгаа, Байнгын мониторинг цэгүүд, Ургамлын динамик
Copyright (c) 2025 Otgontsetseg Davaanyam, Itgelt Navaandorj, Bayasgalan Dagvadorj, Ganchudur Tsetsegmaa, Khaulenbek Akhmadi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Copyright (c) 2024 Dashtseren Avirmed https://creativecommons.org/licenses/by/4.0